خانه / گزارش سفر به سایر کشورها / سال88 / ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -۱۲۵ ارﻣﻨﺴﺘﺎن
ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -۱۲۵ ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -۱۲۵ ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -۱۲۵ ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ، ﺳﻔﺮی اﺟﺒﺎری ﺑﺮای دوﺳﺘﺪاران ﺑﻪ ﺳﻔﺮ و ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺧﺼﻮﺻﺎ اگر ﭘﻴـﺸﻴﻨﻪ ای ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ ﻣﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ..

ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺣﺪود ۳۰۰۰۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ (ﺑﻪ اﻧﺪازه اﺳﺘﺎن ﻛﺮدﺳﺘﺎن) وﺳﻌﺖ دارد. ﺟﻤﻌﻴـﺖ آن ﺣـﺪود ۳/۵ ﻣﻴﻠﻴـﻮن ﻧﻔـﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪود ﻳﻚ و ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ آن در اﻳﺮوان ﻛﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ، زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ.

ارﻣﻨﺴﺘﺎن از ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﮔﺬر زﻣﺎن ﻣﺤﻞ ﻛﺸﻤﻜﺸﻬﺎی ﺳﻴﺎﺳﻲ و فرهنگی ﺑـﻮده اﺳـﺖ. ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺗـﺎرﻳﺨﻲ وﺟـﻮد ﺗﻤﺪن در ﻣﻨﻄﻘﻪای ﻛﻪ ﻫﻢاﻛﻨﻮن ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد، ﺑﻪ ۳۰۰۰ ﺳﺎل ق.م. ﺑﺎز ﻣﻲﮔـﺮدد. ﻧﺨـﺴﺘﻴﻦ ﻗـﻮم ﺳـﺎﻛﻦ در اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ “ﺳﻮﺑﺎری”ﻫﺎ ﺑﻮدﻧﺪ. ﭘﺲ از آن، در ﺣﺪود ۱۵۰۰ ق.م.، اﻣﭙﺮاﺗﻮری آﺷﻮر ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺴﻠﻂ ﺷﺪ. در ﺳﺎل ۸۶۰ ق.م. ﻗﻮم اورارﺗﻮ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺴﻠﻂ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ و ﺷﻬﺮ “ارﺑﻮﻧﻲ” ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﺮوان شهرت ﻳﺎﻓـﺖ، در ﻫﻤـﻴﻦ زﻣﺎن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ.

آرﻣﻦﻫﺎ (اراﻣﻨﻪ) ﻛﻪ از ﻧﮋاد ﻫﻨﺪ و اروﭘﺎﻳﻲ ﺑﻮدﻧﺪ در ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ ﻳﺎ ﺷﺸﻢ ق.م. ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ وارد ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺮ آن ﺣﻜﻮﻣﺖ راﻧﺪﻧﺪ. ﺑﺎ ﻗﺪرت ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن در اﻳﺮان، ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻧﻴﺰ ﺗﺤﺖ ﺗﺴﻠﻂ اﻳﻦ اﻣﭙﺮاﺗﻮری ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﺲ از آن ﻫﻤﻮاره ﻳﺎﺗﺤﺖ ﺗﺴﻠﻂ اﻳﺮاﻧﻴﺎن و ﻳﺎ ﺗﺤﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ روﻣﻴﺎن ﺑﻮد و در ﻣﻮاﻗﻊ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ دارای اﺳﺘﻘﻼل ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، از زﻣﺎن ﻇﻬﻮر اﺳﻼم، ﺗﺤﺖ اﺳﺘﻴﻼی ﺧﻠﻔﺎی اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻮد و از آن ﭘﺲ، در ﺣﺪود ۲ ﻗﺮن، ﺗﺎ زﻣﺎن ﻫﺠﻮم ﺗﺮﻛﺎن، ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻣـﺴﺘﻘﻞ داﺷﺖ. از آن زﻣﺎن ﺑﻪ ﺑﻌﺪ، ﻣﻴﺎن دوﻟﺖﻫﺎی ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ، ﺻﻔﻮی، و روﺳﻴﻪ ﺗﺰاری دﺳﺖ ﺑـﻪ دﺳﺖ ﺷـﺪ. اﻳﺮوان در ۱۳۸۷ م ﺑﻪ ﭼﻨﮓ ﺗﻴﻤﻮر اﻓﺘﺎد و ﺑﻪ ﺗﺎراج رﻓﺖ. ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﻛﺰ اﺟﺮاﻳﻲ اﻳﻠﺨﺎﻧﻴﺎن درآﻣﺪ، و ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻫﻤﻴـﺖ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ ﺧـﻮد در ﻃﻲ ﻗﺮنﻫﺎ، ﺑﺎرﻫﺎ ﻣﻴﺎن ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﻫﺎ و اﻳﺮاﻧﻴﺎن رد و ﺑﺪل ﺷﺪ. در اوج ﺟﻨﮓﻫﺎی ﻣﻴﺎن اﻳﺮان و ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ در ۱۵۱۳ ﺗـﺎ ۱۷۳۷، ﺷﻬﺮ ۱۴ ﺑﺎر دﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺷﺪ. در دوران ﺷﺎه ﻋﺒﺎس اول و در ۱۶۰۴، دهﻫﺎ ﻫﺰار ارﻣﻨﻲ ﺑﻪ اﻳﺮان ﻛﻮﭼﺎﻧﺪه ﺷﺪﻧﺪ. اوﻟﻴﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻛﻮچﻫﺎ اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ درﺻﺪ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺳﺎﻛﻦ در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ۸۰ درﺻﺪ رﺳﻴﺪ در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ارﻣﻨﻴﺎن ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺎﻗﻲﻣﺎﻧﺪه درﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﻪ ۲۰ درﺻﺪ ﻫﻢ ﻧﻤﻲرﺳﻴﺪ. ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﺪﺗﻬﺎی زﻳﺎدی ﺟﺰﺋﻲ از اﻳﺮان ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ. در ﺳﺎل ۱۲۰۶ ﻫﺠﺮی ﺧﻮرﺷـﻴﺪی (۱۸۲۷ﻣﻴﻼدی) در زﻣﺎن ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺷﺎه ﻗﺎﺟﺎر، ﺳﭙﺎه اﻳﺮان از روﺳﻴﻪ ﺗﺰاری ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرد و ﺳﭙﺲ در پی ﭘﻴﻤﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﻛﻤﺎﻧﭽﺎی، ارﻣﻨﺴﺘﺎن رﺳﻤﺎ از اﻳﺮان ﺟﺪا ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎک روﺳﻴﻪ ﭘﻴﻮﺳﺖ. در ۱۸۲۸ م. ﺑـﻪ ﻓﺪراﺳـﻴﻮن ﻗﻔﻘـﺎز (آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن،ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن، ارﻣﻨﺴﺘﺎن) ﭘﻴﻮﺳﺖ و در ۱۹۲۲ رﺳﻤاً ﻳﻜﻲ از ﺟﻤﻬﻮریﻫﺎی ﺷﻮروی ﺳﺎﺑﻖ ﺷﺪ، و ﺳـﺮاﻧﺠﺎم در ﺳـﺎل ۱۹۹۱، اﺳﺘﻘﻼل ارﻣﻨﺴﺘﺎن رﺳﻤاً اﻋﻼم ﮔﺮدﻳﺪ.ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﻛﻨﻮن رواﺑﻂ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺎ اﻳﺮان ﺑﻪ وﻳﮋه در اﻣﻮر ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی واﻧﺮژی دارد.

ﺳﻔﺮ ﻣﺎ از ﺗﺒﺮﻳﺰ آﻏﺎز ﺷﺪ. ﻣﻘﺼﺪ ﻣﺎ ﻣﺮز ﻧﻮردوز در ﻛﻨﺎر رود ارس ﺑﻮد. ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻧﻮردوز ﻣﻲ ﺗﻮان اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺟﻠﻔﺎ رﻓﺖ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮق از ﻛﻨﺎر ارس ﻣﺴﻴﺮ را اداﻣﻪ داد ﺗﺎ ﭘﺲ از ۷۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻧـﻮردوز رﺳـﻴﺪ. ﻛﺮاﻳـﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ درﺑـﺴﺖ از ﺗﺒﺮﻳﺰ ﺗﺎ ﻣﺮز ﻧﻮردوز ۴۵-۴۰ ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ۲۰۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺣﺪود دو و ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺖ زﻣﺎن ﻧﻴﺎز دارد.

1

در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻤﺮک ﻧﻮردوز ﭘﺲ از ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﺮوﺟﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﺎن ( ﺷﻬﺮﻳﻮر ۸۸) ﭘﻨﺞ ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ، وارد ﻗﺴﻤﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺎرﻫﺎی ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﺎﻓﺮﻳﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺎ ﻛﻤﻚ اﺷﻌﻪ اﻳﻜﺲ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد. ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪی ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﺳﭙﻮرت اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﺮ ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻣﺤﻞ زده ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺳﭙﺲ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎرج ﺷﺪه ، ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﻞ ﺑﺰرﮔﻲ ﻛﻪ ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ارس اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﺴﻴﺮ را اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. ﻗﺒﻞ از ﻋﺒﻮر از ﭘﻞ، ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﻣﺠﺪدا ﭼﻚ ﻣـﻲ ﺷـﻮد. ﺑﺎ ﮔﺬر از روی ﭘﻞ وارد ﺧﺎک ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﻧﮕﻬﺒـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ در آن ﺳـﻮی ﭘـﻞ اﻳـﺴﺘﺎده اﺳـﺖ اوﻟـﻴﻦ ﻧﻔـﺮی اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﻣﺎ را ﭼﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺮزﺑﺎﻧﻬﺎی ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣـﺸﺘﺮک اﻟﻤﻨـﺎﻓﻊ و از ﺟﻤﻠﻪ ارﻣﻨﺴﺘﺎن، ﻣﻠﻴﺖ روﺳﻲ دارﻧـﺪ.

ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻤﺮک ﻗﺴﻤﺖ ارﻣﻨﻲ ﻧﺸﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﺎ ورود ﺑﻪ داﺧﻞ اﻳﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺑﺘﺪا ﺑﺮ روی ﻓﺮﻣـﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دو زﺑﺎن ارﻣﻨﻲ و اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺑﻪ ﻣﺎ داده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺷﺨﺼﻲ ﺧـﻮد را ﻣﻲ ﻧﻮﻳـﺴﻴﻢ ، ﺑـﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ اﻇﻬﺎرﻳﻪ و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﭘﺎﺳﭙﻮرت و ﺑﺎ درﻳﺎﻓﺖ ۴۰۰۰ درام (ﺣﺪود ۱۲ دﻻر) وﻳﺰای ۲۱ روزه ﺗﻮرﻳﺴﺘﻲ ﺻﺎدر ﻣﻲ ﺷﻮد. در اﻳﻦ زﻣﺎن ﻫﺮ دﻻر آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﻌﺎدل ۲۷۰ درام ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ. در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪی ﻣﻬﺮ ورود ﺑﺮ روی وﻳﺰا زده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺳـﭙﺲ ﺑﺎرﻫﺎی ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﺎﻓﺮان در دﺳﺘﮕﺎه اﺷﻌﻪ اﻳﻜﺲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﭘﺲ از ﭼﻚ ﻣﺠﺪد وﻳﺰا و ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﺗﺸﺮﻳﻔﺎت ﮔﻤﺮﻛﻲ ﺗﻤﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد. از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ و ﺟﺎده ﭘﻴﺶ رو را اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. ﻣﺮز ﻧﻮردوز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺷﺒﺎﻧﻪ روزی ﺑﺎز اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ در زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﻔﺖ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻧﻴﻢ ﺗﺎ ﻳﻜﺴﺎﻋﺖ ﻣﻮﻗﺘﺎ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد. ۱۰۰ ﻣﺘﺮ ﺟﻠـﻮﺗﺮ از ﻧﮕﻬﺒـﺎﻧﻲ ﻧﻬـﺎﻳﻲ ﺧـﺎرج ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﺗﻌـﺪاد زﻳﺎدی اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ در اﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣـﺴﺎﻓﺮاﻧﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺗـﺼﻤﻴﻢ دارﻧـﺪ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑﺮوﻧـﺪ. ﺑـﺮ اﺳـﺎس آﺧـﺮﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ داﺷﺘﻴﻢ ﻛﺮاﻳﻪ درﺑﺴﺘﻲ ﺗﺎ اﻳﺮوان ۱۲۰ دﻻر ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد. وﻟﻲ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺷـﺪﻳﻢ ﭼﻴﺰی ﻏﻴﺮ از اﻳﻦ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﺮد. ﻧﺮخ راﻳﺞ ﭼﻴﺰی ﺑﻴﻦ ۲۰۰ ﺗﺎ ۳۰۰ دﻻر ﺗﺎ اﻳﺮوان ﺑﻮد. ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺑﺎ ﻛﻤﻲ ﭼﺎﻧﻪ زدن ﺑﺮ ﺳـﺮ ۵۵۰۰۰ درام ﺑﻪ ﺗﻮاﻓﻖ رﺳﻴﺪﻳﻢ. راﻧﻨﺪه ﻣﺎ ﭘﺴﺮ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم “ﻛﺎرن” ﺑﻮد. ﻓﺎرﺳﻲ را دﺳﺖ و ﭘﺎ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣـﻲ ﻛـﺮد .اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ او ﻧﻴـﺰ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه اﭘﻞ وﻛﺘﺮا ﻣﺪل ﺳﺎل ۲۰۰۷ دوﮔﺎﻧﻪ ﺳﻮز ﺑﻮد. ﻛﺎرن ﮔﻔﺖ ﻛﻪ از اﻫﺎﻟﻲ ﻫﻤﺎن روﺳﺘﺎی ﻣﺮزی ﺑﻪ ﻧـﺎم Agarak اﺳﺖ. اﺑﺘﺪای ﻣﺴﻴﺮ از ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺷﻤﺎﻟﻲ رود ارس ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮق ﻣﻲ ﮔﺬﺷﺖ. ﺑﺮ ﺧﻼف آﻧﺴﻮی رود، ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺮاﻧﻪ اﻳﺮاﻧـﻲ رود ارس، ﭼﻨﺪﻳﻦ ردﻳﻒ ﺳﻴﻢ ﺧﺎردار، رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺳﺎﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﻛﺮده اﺳﺖ. ۸ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺷـﻬﺮ Meghri ﻣﻲ رﺳﻴﻢ . ﻣﻐﺮی ﺷﻬﺮی ﻛﻮﭼﻚ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻴﺖ ۴۵۰۰ ﻧﻔﺮی اﺳﺖ. ﺟﺎده اﺻﻠﻲ از ﻣﻴـﺎن ﺷـﻬﺮ ﻣـﻲ ﮔـﺬرد. ﺑـﺎ ﻧﮕـﺎه ﻛﺮدن ﺑـﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎی ﺷﻬﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان آﺛﺎر ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه از اﺗﺤﺎد ﺟﻤﺎﻫﻴﺮ ﺷﻮروی را دﻳﺪ.ﻧﻤﺎی ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺮدم ﺑﺮای ﺧﺸﻚ ﻛﺮدن ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ از ﺑﺎﻟﻜﻦ آﭘﺎرﺗﻤﺎن ﺧﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺮﻗﺮه و ﻃﻨـﺎب ، ﺑﻨـﺪ رﺧـﺖ ﻃـﻮﻳﻠﻲ را ﺑـﻪ آﭘﺎرﺗﻤـﺎن ﻣﺠﺎور و ﺣﺘﻲ ﺗﻴﺮ ﭼﺮاغ ﺑﺮق ﻛﺸﻴﺪه اﻧﺪ و اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﻛﺸﻲ ﻫﺎی ﻧﺎ ﻣﻨﻈﻢ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻪ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺷﻬﺮ ﻟﻄﻤﻪ وارد ﻛـﺮده. اﻳـﻦ ﺷـﻴﻮه در ﺳﺮاﺳﺮ ﻛﺸﻮر ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺟﺎده ﻣﻐﺮی ﺑﻪ Kajaran ﺟﺎده ای ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ. راﻧﻨﺪﮔﻲ در ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺎده ای ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺠﺮﺑﻪ اﺳـﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻛﺮاﻳﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﺮای ﻋﺒﻮر از اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از اﻓﺮاد ﺑﻮﻣﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛـﺮد. ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻤﻲ ﭘﺲ از ﻣﻐﺮی ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺑـﻪ ﺟﻨﮕﻠﻬـﺎی ارﺳـﺒﺎران دارد. در اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﭼـﺸﻤﻪ ﺳـﺎرﻫﺎی ﻓﺮاوان وﺟﻮد دارد. ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺟﺎری ﺷﺪن آب در ﺳـﻄﺢ ﺟـﺎده ﺑـﺎ ﻟﻮﻟـﻪ ﻛـﺸﻲ در ﻣﺤـﻞ ﻫـﺎی ﺧﺎﺻـﻲ آﺑﺨـﻮری درﺳﺖ ﻛﺮده اﻧﺪ. اﻳﻦ آﺑﺨﻮری ﻫﺎ را در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ ارﻣﻨـﺴﺘﺎن ﻣـﻲ ﺗـﻮان دﻳـﺪ. ﻛـﺎرن در ﻛﻨـﺎر ﻳﻜـﻲ از اﻳـﻦ آﺑﺨﻮری ﻫﺎ اﻳﺴﺘﺎد و ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ: “ﭘﻴﺎده ﺷﻮﻳﺪ، آب ﻣﻔﺖ”! ﻣﺎ ﻫﻢ از آن آب ﻣﻔﺖ ﻧﻮﺷﻴﺪﻳﻢ و اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ آب ﻣﻔﺖ ﺧﺎﻃﺮه ای ﺟﺎﻟﺐ از ﺳﻔﺮ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﺎ ﺷﺪ. ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻐﺮی ﺗﺎ ﻛﺎﺟﺎران ﺣﺪود ۴۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﻜﺴﺎﻋﺖ زﻣـﺎن ﻧﻴـﺎز دارد. ﺑﺎ اداﻣﻪ اﻳﻦ ﺟﺎده ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮ ﻧـﺴﺒﺘﺎ ﺑـﺰرگ Kapan ﻣﻴﺮﺳـﻴﻢ اﻳـﻦ ﺷـﻬﺮ در دره ای ﺳﺮﺳـﺒﺰ و در ﻛﻨـﺎر رودﺧﺎﻧـﻪ Voghji ﻗﺮار دارد. در ﻃﻮل اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ۳۶ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی دو ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق-آﺑﻲ وﺟﻮد دارد. در داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﻘﺎﻳﺎﻳﻲ از ﻳـﻚ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻪ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ای اﺳﺖ. در ارﻣﻨﺴﺘﺎن روﺳﺘﺎﻫﺎی زﻳﺎدی وﺟـﻮد ﻧـﺪارد.

ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از ﻓﺮوﭘﺎﺷﻲ ﺷﻮروی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻛﺸﻮری، ﺑﻴﺸﺘﺮ روﺳﺘﺎﺋﻴﺎن در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘـﻪ، در ﺷـﻬﺮی ﺳـﺎﻛﻦ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺑﺮای ﻫﺮ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺰ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ای ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺳﺎﻛﻦ در آن ﺷﻬﺮ در آن ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑـﻮده اﻧـﺪ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻫﺮ ﺟﻤﻬﻮری ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻛﺸﻮر ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺴﻴﺎری از اﻳﻦ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﺎ دﻳﺪﻳﻢ ﻛﻪ اﻛﺜﺮا ﺑﻪ وﻳﺮاﻧﻪ ای ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ. در ﺷﻬﺮ ﻛﺎﭘﺎن ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ۵۰۰۰۰ ﻧﻔﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖ دارد ﻣﺠﺴﻤﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﻛـﻪ ﺟﻨﮕﺠـﻮﻳﻲ ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺐ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ، ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد.

2

3

ﻛﺎرن ﺑﺮای ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ﮔﺎز در ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳـﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ﮔﺎز ﻧﺪاﺷـﺖ، اﻳـﺴﺘﺎد و از ﻣـﺎ ﺧﻮاﺳﺖ در زﻣﺎن ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ را ﺗﺮک ﻛﻨﻴﻢ. اﺑﺰار ﺳﻮﺧﺖ رﺳﺎﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ اﺑﺰاری ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﮔﺎز ﭘﻴﻚ ﻧﻴﻜﻲ ﭘـﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟﻪ ﺑﻮی ﮔﺎز ﺣﺲ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد. ﺑﻌﺪ از ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ ﺗﻤﺎم ﻣﺴﻴﺮ را ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺖ ﮔﺎز ﻃﻲ ﻛﺮده اﻳﻢ. ﺑﺎ ذﻫﻨﻴﺘﻲ ﻛﻪ از اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎی ﮔﺎز ﺳﻮز داﺧﻠﻲ دارﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻛﻤﻲ ﻋﺠﻴـﺐ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﻴﺪ ﭼـﻮن ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﺎ ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ از ﺑﻨﺰﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﺮد ﺗﻔﺎوت ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی ﻧﺪاﺷﺖ. ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻗﻴﻤـﺖ ﺑـﺎﻻی ﺑﻨـﺰﻳﻦ در ارﻣﻨﺴﺘﺎن (ﻫﺮ ﻟﻴﺘﺮ ۳۶۰-۳۷۰ درام ﻛﻪ ﻣﻌﺎدل ۱۳۰۰ ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ) ﺑﺴﻴﺎری از اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎ دوﮔﺎﻧﻪ ﺳﻮز ﻫـﺴﺘﻨﺪ و ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻬﺎی ﺳﻮﺧﺖ ﮔﺎز ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﻲ در ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر وﺟﻮد دارد. ﻛﺎرن ﻣﻲ ﮔﻔﺖ ﺑﺮای ﻃﻲ ﻛﺮدن ﻣﺴﺎﻓﺖ ۴۰۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﻐـﺮی ﺗﺎ اﻳﺮوان ﻧﻴﺎز ﺑﻪ دوﺑﺎر ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ﮔﺎز اﺳﺖ. ﺑﺎﺑﺖ ﻫﺮ ﺑﺎر ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ۶۰۰ درام ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﺪ. ﻣـﺴﺌﻠﻪ ﺟﺪﻳﺪی ﻛـﻪ اﺑﺘﺪا در ﻛﺎﭘﺎن ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ، ﺗﻮاﻟﺖ ﺑﻮد! در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻮاﻟﺘﻬﺎ ﻣﺪل اﻳﺮاﻧﻲ داﺷﺖ وﻟﻲ از دﺳﺘﻤﺎل ﺗﻮاﻟﺖ، ﺷﻴﺮ ﻳﺎ ﺷـﻴﻠﻨﮓ آب ﺧﺒﺮی ﻧﺒﻮد و اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﻓﻘﻂ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻓﻠﺶ ﺗﺎﻧﻚ ﺑﻮد! در ﺳﺮﺗﺎﺳـﺮ ﻛـﺸﻮر ارﻣﻨـﺴﺘﺎن، ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﮔـﺎز ﻛـﺸﻲ ﺑـﻪ ﺻﻮرت روﻛﺎر وﺟﻮد دارد . ﮔﺬر ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺎز از ﻛﻨﺎر و ﺑﺎﻻ ﺟﺎده ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜـﻪ ﭼﻬـﺮه ﺟـﺎده ﻫـﺎ و ﺷـﻬﺮ ﻫـﺎ را زﺷـﺖ ﻛﺮده، ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎاﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ آﻳﺪ.

4

ﺟﺎده ۶۸ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻛﺎﭘﺎن ﺑﻪ ﮔﻮرﻳﺲ (Goris) ﻧﻴﺰ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ و ﭘﻴﭽﻬـﺎی ﺗﻨـﺪ اﺳـﺖ. در ۵ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﮔـﻮرﻳﺲ ﺑﺮای ﻧﻬﺎر در رﺳﺘﻮران ﺑﻴﻦ راﻫﻲ اﻳﺴﺘﺎدﻳﻢ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻛﺎرن اﻳﻨﺠﺎ رﺳﺘﻮراﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﺮاﻧﻲ ﻫﺎ در آن ﺗﻮﻗﻒ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ. اﻟﺒﺘـﻪ اﮔﺮ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﻳﺎدآوری ﻧﻤﻲ ﻛﺮد، ﺧﻮدﻣﺎن ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﺪﻳﻢ ﭼﻮن ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن آن ﺑـﻪ ﻓﺎرﺳـﻲ ﺻـﺤﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ. ﺑﺮﺧﻲ ﻛﻪ در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻮدﻧﺪ، ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺳـﻔﺮ ﺧـﻮد را در اﺧﺘﻴـﺎر ﻣـﺴﺎﻓﺮان دﻳﮕـﺮ ﻣـﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ. ﭘـﺲ از ﺻﺮف ﻧﻬﺎری ﮔﺮان ﻗﻴﻤﺖ ﻋﺎزم ﮔﻮرﻳﺲ ﺷﺪﻳﻢ. ﮔﻮرﻳﺲ ﺷﻬﺮ ﻧـﺴﺒﺘﺎ ﺑـﺰرگ و آﺑـﺎدی در دره ای ﻋﻤﻴـﻖ اﺳـﺖ. رودﺧﺎﻧـﻪ ﭘﺮآﺑﻲ (Vararik) از ﻛﻨﺎر آن ﻣﻲ ﮔﺬرد و از ﻧﻈﺮ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻴﺎﻧﻪ راه اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺳﻤﺖ Vayk ﻣـﺴﻴﺮ را اداﻣـﻪ ﻣـﻲ دﻫـﻴﻢ ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ارﺗﻔﺎع زﻳﺎدی ﻛﻪ دارﻳﻢ از ﺟﻨﮕـﻞ ﺧﺒـﺮی ﻧﻴـﺴﺖ و ﻣﺮاﺗـﻊ وﺳـﻴﻊ ﺟـﺎی آن را ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﻧـﺪ. در ﺷـﻬﺮ Vayk ﻣﺠـﺪدا ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮی ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ . ﭘﺲ از ﮔﺬر از ﺷﻬﺮ Areni و ورود ﺑﻪ دﺷﺖ آرارات، ﻛﻮﻫﻬﺎی آرارات ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. اﻳﻦ دو ﻛﻮه ﻣﻘﺪس در ﻓﺮﻫﻨﮓ اراﻣﻨﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺲ و ﻣﺎﺳﻴﺲ ﻣﻌﺮوﻓﻨـﺪ، اﻛﻨﻮن در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺗﺮﻛﻴﻪ ﻗـﺮار دارﻧـﺪ.

داﻣﻨﻪ ﻫﺎی ﻛﻮه آرارات ﻛﻮﭼﻚ در ﻣﻨﺘﻬﻲ اﻟﻴﻪ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻗﺮار دارد. ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ در اﻳﺮان ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﻪ ﻣﺮز ﻣﺸﺘﺮک دارد ﺑﻪ ﻧﺎم ﭼﺸﻤﻪ ﺛﺮﻳﺎ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﻮراﻻن ﻗﺮار دارد. در ﺳﺮاﺳﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻘﺎﻳﺎی ﮔﺪازه ﻫﺎی آﺗﺸﻔﺸﺎﻧﻲ آرارات ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﺗـﺼﻮﻳﺮ ﻫـﻮاﻳﻲ اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘـﻪ را ﺳـﻴﺎه ﭘـﻮش ﻛـﺮده اﺳـﺖ.ﺑﺎرﻳﻜﻪ ای از ﺧﺎک ﺗﺮﻛﻴﻪ، ارﻣﻨﺴﺘﺎن را از اﻳﺮان ﺟﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ. ﻫﻤﻴﻦ ﺑﺎرﻳﻜﻪ ﻛﻪ ﻋﺮض آن ﺷـﺎﻳﺪ ﺑـﻪ ﭼﻨـﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻫﻢ ﻧﺮﺳﺪ، ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﺮاﻧﺰﻳﺘﻲ ﻛﺎﻻ از ﻧﺨﺠﻮان ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﻛﻪ ﺑـﻴﻦ ﺗﺮﻛﻴـﻪ و ارﻣﻨـﺴﺘﺎن وﺟﻮد دارد، ﻣﺮزﻫﺎی ﺑﻴﻦ دو ﻛﺸﻮر ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ دوﻟﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻧﺴﻞ ﻛﺸﻲ اراﻣﻨﻪ در ﺳﺎل ۱۹۱۵ ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﻫﺎ ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﻴﻮﺳﺖ و ﻗﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﻳﻚ و ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮن ارﻣﻨﻲ در اﻳﻦ زﻣﺎن ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ. اﻳﻦ واﻗﻌﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺗﻴﺮﮔﻲ رواﺑـﻂ ﺑـﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ اﺳﺖ.

ﭘﺲ از ﺷﺶ و ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان وارد ﺷـﺪﻳﻢ. ﻃﺒـﻖ ﻗـﺮار ﻗﺒﻠـﻲ ﺑـﺎ ﻳﻜـﻲ از دوﺳـﺘﺎن داﻧـﺸﺠﻮ در اﻳـﺮوان ﺑـﻪ ﻣﻴـﺪان ﻫﺮاﭘﺎراک(ﺟﻤﻬﻮری) رﻓﺘﻴﻢ و ﺑﻪ اﺗﻔﺎق او راﻫﻲ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺷﺪﻳﻢ. ﭘﺲ از ﻛﻤﻲ اﺳﺘﺮاﺣﺖ و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻗﻮا ﻣﺠﺪدا ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳـﺪ و آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻫﺮاﭘﺎراک Hraparak ﺑﺎزﮔﺸﺘﻴﻢ. در ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان ﻋﻠﻲ رﻏﻢ ﮔﺬﺷﺖ ۱۸ ﺳﺎل از اﺳﺘﻘﻼل، ﻫﻨﻮز ﻓﻀﺎی ﻛﺸﻮر ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴﺴﺘﻲ ﺷﻮروی را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺲ ﻛﺮد. آﭘﺎرﺗﻤﺎﻧﻬﺎی ۸-۷ ﻃﺒﻘﻪ ﻳﻚ ﺷﻜﻞ ﺑﺎ ﻧﻤﺎی ﺑـﻲ روح، ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬـﺎی ﻋﺮﻳﺾ و اﺗﻮﺑﻮﺳﻬﺎی ﺑﺮﻗﻲ ﻓﺮﺳﻮده و اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎی روﺳﻲ ﻗﺪﻳﻤﻲ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ وﺟﻮد اﺗﻮﻣﺒﻴﻠﻬﺎی ﻣﺪل روز اروﭘﺎ در اﻳـﺮوان ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻛﺸﻮری اروﭘﺎﻳﻲ اﺳﺖ.

در ﮔﻮﺷﻪ و ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻣﺠﺴﻤﻪ ﻫﺎی زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎری از آﻧﻬﺎ از ﻫﻤﺎن دوران ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﺎر ﻣﺎﻧﺪه اﻧﺪ.ﻣﻴﺪان ﻫﺮاﭘﺎراک ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺤﻮﻃﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﻚ روﺳﻲ ﺑﺮای رژه ﻧﻈﺎﻣﻴﺎن را ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻣـﻲ آورد، ﺑـﺎ ﺑﻨﺎﻫـﺎی زرد _ ﻛـﺮم رﻧﮓ ﻣﺤﺼﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ، ﮔﺎﻟﺮی ﻣﻠﻲ ﻫﻨﺮ، در ﻏﺮب وزارت ﻛـﺸﻮر و ﻫﺘـﻞ ﻣﺎرﻳﻮت، در ﺷﺮق ﻣﻴﺪان وزارت اﻗﺘﺼﺎد ﻗﺮار دارد. ﻫﺮ ﺷﺐ از ۹ ﺗﺎ ۱۰/۳۰ ﺷﺐ در اﺳﺘﺨﺮی ﻛـﻪ در ﺿـﻠﻊ ﺷـﻤﺎﻟﻲ ﻣﻴـﺪان ﻗـﺮار دارد ﻣﺮاﺳـﻢ اﺟـﺮای رقص نور و آب با موزیک کلاسیک اجرا می شود.

5

 

ﺻﺒﺢ روز دوم ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﮔﺮدش داﺧﻞ ﺷﻬﺮ اﺧﺘﺼﺎص ﻳﺎﻓﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻨﺰل ﻣﺤﻞ ﺳﻜﻮﻧﺖ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺎزدﻳـﺪ از ﻣﻜﺎﻧﻬﺎی دﻳﺪﻧﻲ ﺷﻬﺮ را از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺮو Barekamutiun ﺷﺮوع ﻛﺮدﻳﻢ. ﻣﺘﺮو اﻳﺮوان درﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﺧﻂ ﺑـﺎ ۱۰ اﻳﺴﺘﮕﺎه و ﻃﻮل ﺣﺪود ۱۲ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. اﻳﻦ ﺧﻂ ﻣﺘﺮو در ﺳﺎل ۱۹۸۱ ﺑﺎ ﭼﻬﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻓﺘﺘﺎح ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻮن ﺳﺎﻳﺮ ﺧﻄﻮط ﻣﺘﺮو روﺳﻴﻪ دارای رﻳﻠﻬﺎی ﻋﺮﻳﺾ اﺳﺖ و ﻣﺸﺨﺼﺎ در ﻋﻤﻖ زﻳﺎدی ﺣﻔﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺘﺮو ﭘـﺲ از ورود ﺑـﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﺑﺎﺟﻪ ای ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﻓﺮوش ژﺗﻮن اﺳﺖ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﺮو ﺑﺴﻴﺎر ارزان اﺳﺖ(۵۰ درام). ﭘـﺲ از ﮔـﺬر از ورودﻳﻪ، ﭘﻠﻪ ﺑﺮﻗﻲ ﻃﻮﻳﻠﻲ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ۳۰ ﻣﺘﺮی ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ. ﺗﺰﺋﻴﻨﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ در اﻳـﻦ اﻳـﺴﺘﮕﺎه وﺟـﻮد ﻧـﺪارد. در اﻳـﻦ ﺳﺎﻋﺖ از روز ( ﺣﺪود۱۰ ﺻﺒﺢ) اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻠﻮت اﺳﺖ. ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻣﺘﺮو از ۶/۳۰ ﺗﺎ ۲۳ اﺳﺖ. در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺑﻌـﺪی ﻛـﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎرﺷﺎل ﺑﺎﻗﺮاﻣﻴﺎن اﺳﺖ ﭘﻴﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ.

12

13

ﻣﺎرﺷﺎل ﻫﻮاﻧﺲ ﺑﺎﻗﺮاﻣﻴﺎن ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ارﻣﻨﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ در اﺗﺤﺎد ﺟﻤﺎﻫﻴﺮ ﺷﻮروی در زﻣﺎن ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻲ ﺗﺮﻳﻦ درﺟـﻪ ﻧﻈﺎﻣﻲ رﺳﻴﺪ. ﻣﺠﺴﻤﻪ او ﻛﻪ ﺳﻮار ﺑـﺮ اﺳـﺐ اﺳـﺖ درﺳـﺖ روﺑـﺮوی اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘـﺮو ﻗـﺮار دارد. ﺑـﺎ ﻋﺒـﻮر از ﻛﻨـﺎر داﻧـﺸﮕﺎه آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ ﻫﺎ ی ارﻣﻨﺴﺘﺎن ، ﺳﻔﺎرت ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ و آﻛﺎدﻣﻲ ﻣﻠﻲ ﻋﻠﻮم ﺑﻪ ﻣﺠﻠﺲ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﻲ رﺳﻴﻢ ﻛﻪ در ﺑﺎغ ﺑﺰرﮔﻲ ﻗﺮار دارد. ﻫﺰارﭘﻠﻪ ﻳﺎ Cascade ﺑﻨﺎی دﻳﮕﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﻼ ﺳﺎﺧﺖ آن ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺮﺳﻴﺪه اﺳﺖ و از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﻠﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﻬـﺎﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ۱۰۰۰ ﭘﻠﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮ روی ﺗﭙﻪ ای اﺣﺪاث ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻی ﺗﭙﻪ اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ اﻳﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎ ﻛـﻪ در دو ردﻳﻒ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﺎ ﺑﺎﻏﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﮔﻞ در ﻣﻴﺎن ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ. در دوﺳﻮی اﻳﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎ، ﺳﺎزه ای ﻣﺴﻘﻒ ﻗﺮار دارد ﻛـﻪ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﭘﻠﻪ ﻫﺎ ﺗﺎ ﺑﺎﻻی ﺗﭙﻪ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﺮای ﺳﻬﻮﻟﺖ آﻣﺪ و ﺷﺪ ﺑﻪ ﭘﻠﻪ ﺑﺮﻗﻲ ﻣﺠﻬﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻛـﻪ در ﺣﺎل ﺳﺎﺧﺖ اﺳﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻣﻔﻲ ﺗﺌﺎﺗﺮ اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺖ. درﺳﺖ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺗﭙﻪ ای ﻛﻪ اﻳـﻦ ﺑﻨـﺎ ﭘﺎﻳـﺎن ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ، ﻳﺎدﻣـﺎﻧﻲ ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻃﻮل ﺑﻴﺶ از ۵۰ ﻣﺘﺮ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻣﺠﺴﻤﻪ ای از ﺑﺮﻧﺰ ﻛﻪ ﻧﻤﺎدی از ﻳﻚ ﺳﺮﺑﺎز اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﺳﭙﺎﻧﻴﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو ﺑﻮﺗﺮو ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

14

15

اﺛﺮ دﻳﮕﺮی از اﻳﻦ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ در ﻛﻨﺎر ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎی اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻗﺮار داده ﺷﺪه ﻛﻪ ﻧﻤﺎدی از ﻳﻚ ﮔﺮﺑﻪ ﭼﺎق اﺳـﺖ. ﻗـﺮار اﺳـﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺗﻜﻤﻴﻞ، اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮزه، آﻣﻔﻲ ﺗﺌﺎﺗﺮ و ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺷﻮد. از ﻓﺮاز ﻫﺰارﭘﻠـﻪ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان را دﻳﺪ.

16

17

ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺑﻨﺎی ﻣﻌﺮوف ﺳﺎﻟﻦ اﭘﺮا اﻳﺮوان ﻛﻪ در ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم ﻗﺮار دارد ﻣﻲ رﺳـﻴﻢ. در اﻳـﺮوان ﺗﻌﺪاد ﻧﺴﺒﺘﺎ زﻳﺎدی ﻣﻮزه ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻣﺎ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﺑﺎزدﻳﺪ ﻫﻴﭽﻜﺪام ﻧﺸﺪﻳﻢ.

Hrazdan رودی اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻗﺴﻤﺖ ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ ﮔﺬرد. در ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ رﺳﺘﻮراﻧﻬﺎی ﺑـﺴﻴﺎری ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ. ﻏﺬا و ﻣﻴﻮه در ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻗﻴﻤﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ دارد.

12

ﺑﺮ روی ﺗﭙﻪ ای ﻛﻪ در ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻗﺮار دارد ﻳﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن اراﻣﻨﻪ در ﺳﺎل ۱۹۱۵ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ. اﻳـﻦ ﺑﻨﺎ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻫﺮم ۴۴ ﻣﺘﺮی و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﻚ ﺑﻨﺎی داﻳﺮه ای ﺷﻜﻞ ﻛﻪ ﺑﺎ ۱۲ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ اﻓﺮاﺷـﺘﻪ و ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، اﻳﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ در ﻣﺮﻛﺰ اﻳﻦ داﻳﺮه ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺮای ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻦ آﺗﺶ وﺟﻮد دارد. اﻳﻦ ۱۲ ﺳﻨﮓ ﻳـﺎدآور ۱۲ اﺳﺘﺎﻧﻲ از ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ از ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺟﺪا ﺷﺪ. اﻳﻦ ﺑﻨﺎ در ﺳﺎل ۱۹۶۶ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪ.

در ﻣﺠﺎورت اﻳﻦ ﺑﻨﺎی ﻳﺎدﺑﻮد ﻛﻪ ﭼﺸﻢ اﻧﺪاز زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دارد، ﻣﻮزه ای ﻧﻴـﺰ اﺣـﺪاث ﺷـﺪه اﺳـﺖ. در ﭘـﺎرک ﻛﻨـﺎر اﻳـﻦ ﻳﺎدﻣﺎن درﺧﺘﺎن ﺟﻮاﻧﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در ﭘﺎی ﻫﺮﻛﺪام ﻧﺎم ﻓﺮدی ﻛﻪ آن را ﻛﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻋﻤﻮﻣـﺎ از ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﻞ آﻣﺪه اﻧـﺪ. آرارات ﻛﻮﭼـﻚ و ﺑـﺰرگ از ﻓـﺮاز اﻳـﻦ ﺗﭙـﻪ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ دارد. اﻳﻦ ﻫﺮم ۴۴ ﻣﺘﺮی ﺧﻮد از دو ﻫﺮم ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ دو ﻛﻮه ﻧﻮک ﺗﻴﺰ ﭼﺴﺒﻴﺪه ﺑﻪ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﻤﺎدی از ﻛﻮﻫﻬﺎی آرارات ﻫﺴﺘﻨﺪ.
18

19

در اﻳﺮوان وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺎﻛﺴﻲ (ﻛﺮاﻳﻪ درﺑـﺴﺘﻲ ﺑـﺮای ﻣـﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻌﻤـﻮﻟﻲ داﺧـﻞ ﺷـﻬﺮ ﺣـﺪود ۱۰۰۰ درام اﺳﺖ)، وﺳﻴﻠﻪ ای اﺳﺖ، ﺷﺒﻴﻪ ﻣﻴﻨﻲ ﺑﻮس((Marshotni و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﻛﺮاﻳﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺳـﺎﻋﺖ ۱۱ ﺷـﺐ ۱۰۰ و ﭘﺲ از آن ﻧﻔﺮی ۲۰۰ درام اﺳﺖ. اﺗﻮﺑﻮس ﺑﺮﻗﻲ و ﻣﺘﺮو ﻫﻢ در ﺷﻬﺮ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. اﻣﺎ آﻧﭽﻪ در ﺷـﻬﺮ و ﺣﺘـﻲ ﻛـﺸﻮر ﻧﺎﻳﺎب اﺳﺖ، ﭼﻴﺰی ﻧﻴﺴﺖ ﺟﺰ ﻣﻮﺗﻮر ﺳﻴﻜﻠﺖ! ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻤﺎن ﭼﻴﺰی ﻛﻪ در ﻣﻤﻠﻜﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ وﻓﻮر دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ای ﻛـﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻲ اﺳﺖ در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎﻧﻬﺎی اﻳﺮان دارم ( ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﻐﻠﻢ) ﺑﻪ ﺟﺮات ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻢ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺑﻴﺶ از %۷۰ اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﻜـﺴﺘﮕﻲ اﻧﺪام ﻳﺎ ﺿﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﻣﻮﺗﻮر ﺳﻴﻜﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ دﺧﻴﻞ ﺑﻮده اﺳﺖ. آراﻣﺶ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان ﻣـﺪﻳﻮن ﻓﻘﺪان اﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺧﻄﺮﻧﺎک اﺳﺖ.

در اﻳﺮوان ﺗﺎ ﭘﺎﺳﻲ از ﺷﺐ زﻧﺪﮔﻲ ﺟﺮﻳﺎن دارد. ﻣﺮدم اﻳﻦ ﺷﻬﺮ اﻓﺮادی ﺧﻮش ﮔﺬران ﻫﺴﺘﻨﺪ، در ﻫﻴﭻ ﻛﺸﻮری ﻧﺪﻳﺪم ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺳﻴﮕﺎری داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻪ، ﻛﺎﻓﻪ ﻫﺎ و ﻣﻐﺎزه ﻫﺎ ﺗﺎ دﻳﺮوﻗﺖ ﺑﺎز ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺗﻮرﻳـﺴﺘﻬﺎ در ﺷـﻬﺮ ﭘﺮﺳـﻪ ﻣـﻲ زﻧﻨـﺪ. اﻣﻨﻴـﺖ در اﻳﺮوان ﺣﺮف اول را ﻣﻲ زﻧﺪ. وﺳﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ وﻓﻮر در ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻬﺮ وﺟﻮد دارﻧﺪ و ﺑـﻪ آﻣـﺪ و ﺷـﺪ ﻣـﺮدم ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﻫﺮﮔﺰ اﺷﺨﺎﺻﻲ را ﻧﺪﻳﺪم ﻛﻪ ﻣﺰاﺣﻤﺘﻲ ﺑﺮای دﻳﮕﺮان اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪ.

ﻛﻠﻴﺴﺎی ﺟﺎﻣﻊ اﭼﻤﻴﺎدزﻳﻦ(Echmiadzin) در ﺷـﻬﺮی ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ ﻧـﺎم در ۲۰ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﻏـﺮب اﻳـﺮوان ﻗـﺮار دارد. اﻳـﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻛﻠﻴﺴﺎ از ﻣﺪرﺳﻪ ﻋﻠﻮم دﻳﻨﻲ ، ﻣﻮزه، ﻳﺎدﻣﺎن ﺑﺎزدﻳﺪ ﭘﺎپ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﺎدﻣﺎن ﻧﺴﻞ ﻛـﺸﻲ اراﻣﻨـﻪ ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻛﻠﻴﺴﺎی ﺟﻬﺎن اﺳﺖ. اﭼﻤﻴﺎدزﻳﻦ از ﺳﺎل ۱۸۰ ﺗﺎ ۳۴۰ ﻣﻴﻼدی ﻣﺮﻛﺰ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ و در اﻳـﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺪﻳﺲ ﮔﺮﮔﻮری، ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اوﻟﻴﻦ ﻛﺸﻮر دارای ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻣﺴﻴﺤﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪ. ﻣﺪرﺳﻪ ﻋﻠـﻮم دﻳﻨﻲ ﻛﻪ در ﺳﺎل ۱۸۷۴ اﻓﺘﺘﺎح ﺷﺪ از ﻣﺮاﻛﺰی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان ﺑﻪ ﻋﻠﻮم دﻳﻨﻲ ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ در ﺟﻬﺎن ﺑﺴﻴﺎر زﺑﺎنزد ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﺪرﺳﻪ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺗﻌﻄﻴـﻞ ﺷـﺪه اﺳـﺖ. در ﺳـﺎل ۲۰۰۲ اﻳـﻦ ﻣﺮﻛـﺰ ﺗﻌﻤﻴﺮ اﺳﺎﺳﻲ ﺷﺪ و ﻣﺠﺪدا از ﺳﺎل ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ۲۰۰۳-۲۰۰۴ اﻗـﺪام ﺑـﻪ ﺟـﺬب داﻧـﺸﺠﻮ ﻛـﺮد. ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ اﭼﻤﻴـﺎدزﻳﻦ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎص ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻛﻪ دارد، در ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺳـﻪ ﻛﻠﻴـﺴﺎی ﻗـﺪﻳﻤﻲ دﻳﮕـﺮ ﺑـﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎی Gayane, Hripsime, Shogahat وﺟﻮد دارﻧﺪ.

15

در ۳۲ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ اﻳﺮوان ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ Garni ﻗﺮار دارد ﻛﻪ در ﻗـﺮن اول ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه و ﻣﻌﺒـﺪی ﺑـﻪ ﺳـﺒﻚ ﻫﻠﻨﻴﻚ اﺳﺖ و ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﺒﺪ ﭘﺎرﺗﻨﻮن آﺗﻦ دارد. ورودﻳﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ۱۰۰۰ درام اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺮﻣﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻘﺎﻳﺎی ﻳﻚ ﺣﻤﺎم ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﻚ روﻣﻲ را ﻫﻢ دﻳﺪ. دره ای ﻋﻤﻴﻖ و ﺳﺮﺳﺒﺰ در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ﻗﺮار دارد. ﺑﺎ اﻣﺘﺪاد دادن اﻳﻦ دره ﺳﺮﺳﺒﺰ ﺑﻪ ﺻﻮﻣﻌﻪ Geghard ﻣﻴﺮﺳﻴﻢ. اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ در ۹ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ ﻗـﺮار دارد و ﺑﻪ اﺗﻔﺎق ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ در ﻟﻴﺴﺖ ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻳﻮﻧﺴﻜﻮ، ﺛﺒﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ Geghard دارای ﻋﺒﺎدﺗﮕـﺎﻫﻲ در داﺧﻞ ﻏﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎور آن ﻧﻴﺰ ﺑﻨﺎی ﻛﻠﻴﺴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و اﻛﻨـﻮن ﺑـﺮای ورود ﺑـﻪ داﺧـﻞ ﻏـﺎر ﺑﺎﻳـﺪ از در ﻛﻠﻴﺴﺎ داﺧﻞ ﺷﺪ. داﺧﻞ ﻏﺎر ﺣﺠﺎری ﻫﺎﻳﻲ ﻫﻢ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮔﻔﺘـﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد اﻳـﻦ ﺻـﻮﻣﻌﻪ از ﻗـﺮن ﭼﻬـﺎرم ﻣـﻴﻼدی وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﻛﻠﻴﺴﺎی اﻟﺤﺎﻗﻲ در ﺳﺎل ۱۲۱۵ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ.

20

21

ﻣﺎ ﺑﺎ ﺧﻮش ﺷﺎﻧﺴﻲ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮاﺳﻢ ﻏﺴﻞ ﺗﻌﻤﻴﺪ دو ﻛﻮدک ﺑﻮدﻳﻢ. ﺑﻴﺶ از ۲۰ ﻧﻔﺮ از اﻗـﻮام اﻳـﻦ دو ﻛـﻮدک در اﻳـﻦ ﻣﺮاﺳـﻢ ﺷﺮﻛﺖ داﺷﺘﻨﺪ. اﺳﻘﻒ ﻛﻠﻴﺴﺎ ﭘﺲ از ﭘﻮﺷﻴﺪن ﻟﺒﺎس ﻣﺨﺼﻮص اﻳﻦ ﻣﺮاﺳﻢ را اﺟـﺮا ﻛـﺮد. در ﺧـﺎرج از ﺻـﻮﻣﻌﻪ و در ﻛﻨـﺎر ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ ﺑﺴﺎط زﻧﺎن دﺳﺖ ﻓﺮوش ﻛـﻪ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﻟﻮاﺷـﻚ و ﺧـﺸﻜﺒﺎر و ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲ ﻣﺤﻠـﻲ ﻣـﻲ ﻓﺮوﺧﺘﻨـﺪ، ﭘﻬـﻦ ﺑـﻮد. در ﻣـﺴﻴﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻧﻬﺎر را در رﺳﺘﻮراﻧﻲ ﺻﺮف ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﻏﺬای ﺟﺎﻟﺒﻲ داﺷﺖ “آﺑﮕﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﻲ”!!! ﺗﻌـﺪاد زﻳـﺎدی ﻣـﺎﻫﻲ را در ﺗﺎﺑـﻪ ﭼﺪﻧﻲ ﻗﺮار داده ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﺳﺒﻚ ﻛﺒﺎب ﺗﺎﺑﻪ ای ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎ ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﻲ، ﺳﻴﺐ زﻣﻴﻨﻲ، ﻓﻠﻔـﻞ ﺳـﺒﺰ، ﭘﻴـﺎز و ﺳـﺒﺰﻳﺠﺎت، ﭘﺨﺘـﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﻣﺎﻫﻲ اﻳﻦ ﻏﺬا، ﻣﺎﻫﻲ ﺧﺎﺻﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻗﺰل آﻻی ﺧﺎل ﻗﺮﻣﺰ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ، وﻳـﮋه درﻳﺎﭼـﻪ ﺳـﻮان و اﻧـﺪازه اش ﺣﺪود ۱۰ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ. ﻇﺎﻫﺮا ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺧﻮردﻧﺶ ﻫﻢ، ﻫﻤﻴﻨﻄﻮر اﺳﺖ. ﻣﺎ در اﺑﺘﺪا ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﺳـﻔﺎرش ﻣـﺎ ﺑـﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﭼﻴﺰی ﻣﺜﻞ ﺧﻮراک ﻣﺎﻫﻲ ﺳﺮخ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ﺻﺎﺣﺐ رﺳﺘﻮران ﭘﺲ از آوردن ﺗﺎﺑـﻪ ﭼـﺪﻧﻲ وﻗﺘـﻲ ﺑـﺎ ﻗﻴﺎﻓـﻪ ﻣﺒﻬـﻮت ﻣـﺎ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪ. ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻓﻬﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺎن را در آب اﻳﻦ ﻏﺬا ﺗﻠﻴﺖ ﻛﻨﻴﻢ. اﻋﺘﺮاف ﻣﻲ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﭘﺲ از اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدن ﻟﻴﻤﻮ ﺗﺮش ﻏﺬای ﺑﺴﻴﺎر ﻟﺬﻳﺬی از آب درآﻣﺪ. ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﭘﺨﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺷﺪ ﭘﻮﺳﺖ و اﺳﺘﺨﻮان آﻧﻬﺎ را ﺟﺪا ﻛﺮد و ﺧﻮرد.

22

23

ارﻣﻨﺴﺘﺎن از ﻧﻈﺮ ﻏﺬا ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻨﻮع اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﮔﻮﺷﺖ و ﻟﺒﻨﻴﺎت ﻓﺮاوان، ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻛﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ دارد. درﻋﻴﻦ ﺣـﺎل ﻗﻴﻤﺖ آن ﻧﻴﺰ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ. ﻣﺜﻼ ﻗﻴﻤﺖ ﻳﻚ ﭘﺮس ﺷﻴﺸﻠﻴﻚ درﺳﺖ و ﺣﺴﺎﺑﻲ ﺣﺪود ۱۰۰۰۰ ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻴـﺰی ﻣـﺸﺎﺑﻪ آن در اﻳﺮان اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻣﻴﻮه ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺴﻴﺎر ارزاﻧﺘﺮ و ﻣﺘﻨﻮع ﺗﺮ اﺳﺖ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﻫﻢ دارد.

درﻳﺎﭼﻪ ﺳﻮان Sevan ﺷﺎﻳﺪ ﻣﻌﺮوﻓﺘﺮﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ در ارﻣﻨـﺴﺘﺎن ﺑﺎﺷـﺪ. اﻳـﻦ درﻳﺎﭼـﻪ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑـﺎ آب ﺷـﻴﺮﻳﻦ، در ارﺗﻔﺎع۱۹۰۰ ﻣﺘﺮی از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺣﺪود ۸۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻃﻮل و ۳۰ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻋﺮض دارد. ﻣـﺎ در ﺳـﻮﻣﻴﻦ روز ﺳﻔﺮﻣﺎن اﺗﻮﻣﺒﻴﻠﻲ اﺟﺎره ﻛﺮدﻳﻢ و از ﻃﺮﻳﻖ اﺗﻮﺑﺎن اﻳـﺮوان-ﺳـﻮان ﺧﻮدﻣـﺎن را ﺑـﻪ درﻳﺎﭼـﻪ رﺳـﺎﻧﺪﻳﻢ. ﭘﻼژﻫـﺎﻳﻲ ﺑـﺴﻴﺎری در ﺳﺎﺣﻞ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﺮای آﺑﺘﻨﻲ وارد ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﭘﻼژﻫﺎ ﺷﺪﻳﻢ. ﺻﺎﺣﺐ ﭘـﻼژ ﺑﺎﺑـﺖ ﭘﺎرﻛﻴﻨـﮓ از ﻣـﺎ ۱۰۰۰ درام ﻃﻠﺐ ﻛﺮد. ﺑﺎ ﺧﻨﻚ ﺷﺪن ﻫﻮا از ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﺎﻓﺮان اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد وﻟـﻲ در اﻳـﺎم ﮔـﺮم ﺳـﺎل ﺧـﺼﻮﺻﺎ اﻫـﺎﻟﻲ اﻳﺮوان ﺑﺮای ﺗﻔﺮﻳﺢ، ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻔﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﺻﻮﻣﻌﻪ ﺳﻮان ﺑﺮ ﻓﺮاز ﺗﭙﻪ ای ﻣﺸﺮف ﺑﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻗـﺮار دارد و ﭘـﺬﻳﺮای ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺴﻴﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﮔﺮدش ﺑﻪ اﻳﻦ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﻔﺮ ﻛﺮده اﻧﺪ. ﻛﺮاﻳﻪ ﺗﺎﻛﺴﻲ از اﻳﺮوان ﺗـﺎ ﺳـﻮان ۷۰۰۰ درام اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ۶۸ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی را ﺣﺪود ۴۵ دﻗﻴﻘﻪ ای ﻃﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ.

20

از ﺳﻮان ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮ دﻳﻠﻴﺠﺎن Dilijan راﻧﺪﻳﻢ. ﺟﺎده ای ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ از ﻣﻴﺎن ﻣﺮاﺗﻊ و ﺟﻨﮕﻠﻬﺎی ﺑﺮگ ﭘﻬﻦ. ﻧﻢ ﻧﻢ ﺑـﺎران ﻣـﺎ را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻛﻼردﺷﺖ اﻧﺪاﺧﺖ. ﭘﺲ از ۴۱ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ-ﺗﻮرﻳـﺴﺘﻲ دﻳﻠﻴﺠـﺎن ﻛـﻪ در ﻣﻴـﺎن ﺟﻨﮕـﻞ ﻗـﺮار دارد، رﺳﻴﺪﻳﻢ. در راﻫﻨﻤﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ “ﺳﻮﺋﻴﺲ ﻛﻮﭼﻚ” اﻃﻼق ﺷﺪه اﺳـﺖ. ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ آﻳـﺪ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.

21

ﻛﻤﻲ در ﺷﻬﺮ ﮔﺸﺘﻴﻢ و ﺳﭙﺲ وارد ﺟﺎده اﺟﻮان Ijevan ﺷﺪﻳﻢ. در ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ۱۷، وارد ﺟـﺎده ای ﻓﺮﻋـﻲ در ﺳـﻤﺖ ﻏﺮﺑـﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ . اﻳﻦ ﺟﺎده ﻛﻪ از ﻻﺑﻪ ﻻی ﺟﻨﮕﻠﻲ اﻧﺒﻮه ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ در اﻧﺘﻬﺎ (ﺣـﺪود ۶ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ) ﺑـﻪ ﺻـﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎﻗﺎرﺗـﺴﻴﻦ Haghartsin ﻣﻲ رﺳﺪ. اﻟﺒﺘﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ۵۰۰ ﻣﺘﺮ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ در ﺣﺎل ﺑﺎزﺳﺎزی اﺳﺖ و ﺗﻮﻓﻴﻘﻲ اﺟﺒﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ از ﭘﻴﺎده روی در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ زﻳﺒﺎ ﻫﻢ ﻟﺬت واﻓﺮ ﺑﺒﺮﻳﻢ. ﺻﻮﻣﻌﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻪ ﻋﺒﺎدﺗﮕﺎه اﺳﺖ و ﺗﺤﺖ ﻣﺮﻣﺖ ﻗﺮار دارد. ﺑﻪ ﺟﺎده اﺻـﻠﻲ ﺑـﺎز ﻣﻴﮕﺮدﻳﻢ ﭘﺲ از ۵ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﻤﺖ راﺳﺖ، ﺟﺎده ای وﺟﻮد دارد ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺗـﺎﺑﻠﻮ Gosh ﻣـﺸﺨﺺ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﻣـﺎ را ﺑـﻪ ﺻﻮﻣﻌﻪ ﮔﻮﺷﺎواﻧﻚ Goshavank ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ(۷ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ). اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ در داﺧﻞ روﺳـﺘﺎ و ﺑـﺮ روی ﺗﭙـﻪ ﻛـﻮﭼﻜﻲ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺑﺰرﮔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺜﻞ ﺻـﻮﻣﻌﻪ Haghartsin در ﻗـﺮن ۱۲ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ. اﻳـﻦ ﺻـﻮﻣﻌﻪ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ای ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺑﻴﺶ از ۱۵۰۰۰ ﺟﻠﺪ ﻛﺘﺎب داﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ارﺗﺶ ﺗﻴﻤﻮر ﻟﻨﮓ ﺑﻪ آﺗـﺶ ﻛـﺸﻴﺪه ﺷـﺪه اﺳـﺖ. ﻣـﺎ در ﻗﻬﻮه ﺧﺎﻧﻪ روﺳﺘﺎ ﭼﺎی ﺻﺮف ﻛﺮدﻳﻢ، ﺗﻌﺪادی از ﭘﻴﺮﻣﺮدان روﺳﺘﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺎزی دوﻣﻴﻨﻮ ﺑﻮدﻧﺪ. در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﭼﻨـﺪ ﺳـﺎﻋﺖ وﻗﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﺪ از درﻳﺎﭼﻪ و ﻏﺎری ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﺮار دارد ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﻴﺪ.

4

5

ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻮا ﺗﺎرﻳﻚ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻳﺠﻮان Ijevan رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﺷﻬﺮ دو ﺧﻴﺎﺑﺎن ﻣﻮازی در دوﺳـﻮی رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺗﻌـﺪادی ﺧﻴﺎﺑﺎن ﻋﻤﻮد ﺑﻪ اﻳﻦ دارد. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﻮدن ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎی داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﻴﺐ ﺗﻨﺪ دارﻧﺪ. ﺑـﺮای ﻳـﺎﻓﺘﻦ ﻣﺤـﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای اﺳﺘﺮاﺣﺖ، ﻫﺮ ﭼﻪ ﺷﻬﺮ را ﮔﺸﺘﻴﻢ ﭼﻴﺰی ﻧﻴﺎﻓﺘﻴﻢ. از ﻳﻚ رﺳﺘﻮران ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺰرگ ﻣـﻲ آﻣـﺪ درﺑـﺎره اﻗﺎﻣﺘﮕـﺎه ﺳﻮال ﻛﺮدﻳﻢ. ﻣﺸﻜﻞ ﻧﺪاﻧﺴﺘﻦ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻛﻪ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺤﺴﻮس اﺳـﺖ ﺳـﺒﺐ ﺷـﺪ ﺗـﺎ زﺑـﺎن اﺷـﺎره ﻣـﺎ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻫﻤﻴﻦ زﺑﺎن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻴﻢ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ رﺳﺘﻮران ﺑﻔﻬﻤﺎﻧﻴﻢ ، دﻧﺒﺎل ﭼﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﻢ! او ﻧﻴـﺰ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺗﻠﻔﻦ زد و ﺑﺎ ﻫﻤﺎن زﺑﺎن ﺑﻪ ﻣﺎ ﻓﻬﻤﺎﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻣﻨﺘﻈـﺮ ﺑﻤـﺎﻧﻴﻢ. دﻗـﺎﻳﻘﻲ ﺑﻌـﺪ ﺳـﺮ و ﻛﻠـﻪ ﻣـﺮدی ﺑـﺎ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ ﭘﻴـﺪا ﺷـﺪ. از ﺻﺤﺒﺘﻬﺎی او ﻓﻘﻂ ﻫﻤﻴﻦ را ﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ رو ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ:”” B&B و ﻣﺎ دﻧﺒﺎل او ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻳﻢ. از ﻛﻮﭼـﻪ و ﭘـﺲ ﻛﻮﭼـﻪ ﻫـﺎ ﮔﺬر ﻛﺮدﻳﻢ و وارد ﺧﺎﻧﻪ ای وﻳﻼﻳﻲ و دو ﻃﺒﻘﻪ ﺷﺪﻳﻢ. ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮم و ﺻﻤﻴﻤﻲ آن ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ. ﺑﺎز زﺑﺎن اﺷـﺎره ﺑﻪ ﻛﺎر آﻣﺪ و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺮ ﻧﻔﺮ ۵۰۰۰ درام ﺑﺎﺑﺖ ﻳﻚ ﺷﺐ اﻗﺎﻣﺖ ﺑﺎ ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﻛﺮدﻳﻢ. اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﭼﺎی ﺑﻴـﺴﻜﻮﻳﺖ و ﻣﺮﺑﺎی ﺗﻤﺸﻚ ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﺷﺪﻳﻢ. اﺗﺎﻗﻬﺎی ﻣﺎ در ﻃﺒﻘﻪ دوم ﻛﻪ ﻫﺮ اﺗﺎق دارای دو ﺗﺨﺖ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪ. ﻛﻤـﻲ ﺑﻌـﺪ ﺑـﺎ ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻮی ﺑﻮد آﺷﻨﺎ ﺷﺪﻳﻢ. دﺧﺘﺮ ﺧﺎﻧﻮاده دﺳﺖ و ﭘﺎ ﺷﻜﺴﺘﻪ اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻣﻲ داﻧﺴﺖ و ﻓﻬﻤﻴﺪم ﻛـﻪ داﻧـﺸﺠﻮی ﭘﺰﺷﻜﻲ در اﻛﺮاﻳﻦ اﺳﺖ. او ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن روﺳﻲ درس ﻣﻲ ﺧﻮاﻧﺪ و در روﺳـﻴﻪ و ﻛـﺸﻮرﻫﺎی اﺳـﺘﻘﻼل ﻳﺎﻓﺘـﻪ آﻣـﻮزش زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺟﺎی زﻳﺎدی ﻧﺪارد و ﭘﺲ از آﻣﻮزش زﺑﺎن روﺳﻲ، ﻳﺎدﮔﻴﺮی زﺑﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻧﮕﻠﻴـﺴﻲ در اوﻟﻮﻳـﺖ ﻗـﺮار دارد. ﭘﺴﺮ ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﻬﻨﺪس ﺑﺮق ﺑﻮد و از اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮاﻧﻲ از اﻳﺮان داﺷﺘﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺷﮕﻔﺖ زده ﺷﺪه ﺑﻮد. از او درﺑﺎره ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﭘﺮﺳﻴﺪم ﻛﻪ ﮔﻔﺖ از ﺳﺎل ۱۹۹۷ داﻳﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﺳﻢ اﻳﻦ اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه Gyulnara Meliksetyan اﺳﺖ و دارای ۶ اﺗﺎق ﺑﺰرگ اﺳﺖ. ﺧﻮدﺷﺎن ﻫﻢ در ﻃﺒﻘﻪ اول زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. اﻣﻜﺎﻧﺎﺗﻲ ﻣﺜﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ، ﭘﺮﻳﻨﺘﺮ، اﺳﻜﻨﺮ، ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﻣﺎﻫﻮاره ای و اﻣﻜﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻤﺎم و آﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای ﻣﺴﺎﻓﺮان وﺟﻮد دارد. ﻃﺒـﻖ درﺧﻮاﺳـﺖ ﻣـﺎ ﺳـﺎﻋﺖ ۷:۳۰ ﺻـﺒﺢ، ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﻣﻔﺼﻠﻲ آﻣﺎده ﺷﺪه ﺑﻮد. ﺻــﻮﻣﻌﻪ Makaravank در ﻣﻴــﺎن ﺟﻨﮕــﻞ و در ۱۱ ﻛﻴﻠــﻮﻣﺘﺮی از ﺟــﺎده اﺻــﻠﻲ ﻗــﺮار دارد. ﻗﺒــﻞ از رﺳــﻴﺪن ﺑــﻪ ﺷــﻬﺮ Noyemberyan از ﺟﺎده ﻣﺮزی ﻛﻪ ﺑﻴﻦ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن و ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻗﺮار دارد ﻣﻲ ﮔﺬرﻳﻢ.

6

7

ﺑﺎ اداﻣﻪ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻪ دو راﻫﻲ ﻣﻴﺮﺳﻴﻢ ، ﺟﺎده ﺷﻤﺎﻟﻲ ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺮز ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن ﻣﻲ رﺳﺪ. ﻣﺎ وارد ﺟﺎده ﺟﻨـﻮﺑﻲ ﻣـﻲ ﺷﻮﻳﻢ. ﺟﺎده ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ , Debed و در دره ای ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻛﻤﻲ ﺑﻌـﺪ در ﻛﻨﺎر ﻗﻬﻮه ﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻲ اﻳﺴﺘﻴﻢ. ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻛﻠﺒﻪ ای ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ. درﺧﻮاﺳﺖ ﭼﺎی ﻣـﻲ ﻛﻨـﻴﻢ. ﻣـﺮد ﻗﻬـﻮه ﭼـﻲ ﺑـﻪ ﺗـﺼﻮر اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺎ آذری زﺑﺎن ﻫﺴﺘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﺎ ﺗﺮﻛﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. دﺧﺘﺮش دﭼﺎر دﻧﺪان درد ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻛﻤﻲ ﻣﺴﻜﻦ دادﻳـﻢ و اداﻣﻪ ﻣﺴﻴﺮ. در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق- آﺑﻲ را دﻳﺪﻳﻢ و ﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﺮا ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻳﻜﻲ از ﺻﺎدرﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮق ﺑﻪ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺠﺎور اﺳﺖ. دره Debed ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﻧﻴﻮن Debed ﻧﻴﺰ ﺷﻬﺮت دارد، دره ﻋﻤﻴﻘـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در دوﺳـﻮی آن روﺳـﺘﺎﻫﺎ و ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺑﺰرگ ﻗﺮار دارﻧﺪ. ﺟﺎده ﺗﺮاﻧﺰﻳﺘﻲ ارﻣﻨﺴﺘﺎن-ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن از ﻋﻤﻖ اﻳﻦ دره و از ﻛﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ Debed ﻣﻲ ﮔـﺬرد و ﺟﺎده ای ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺷﻠﻮغ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺳﺒﺐ وﺟﻮد ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق، ﻋﺮض دره ﻣﻤﻠﻮ از ﻛﺎﺑـﻞ ﻫـﺎ، ﺳـﻴﻢ ﻫـﺎ و دﻛﻠﻬـﺎی ﺑـﺮق اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻬﺮه اﻳﻦ دره ﺳﺮﺳﺒﺰ را ﻧﺎزﻳﺒﺎ ﻛﺮده اﺳﺖ.

26

در ﻃﻮل اﻳﻦ دره ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دﻳﮕﺮی از ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎی Haghpat و Sanahin ﻗـﺮار دارﻧـﺪ. اﻳـﻦ دو ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﺪود ۷ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ و ﺑﺮ ﺑﺎﻻی دره ﻗﺮار دارﻧﺪ، در ﺳﺎﻟﻬﺎی ۹۷۶ و ۹۲۸ ﻣـﻴﻼدی ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﻧﺪ و ﺗﺎ ﻗﺮن ۱۲ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻓﺰوده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺻﻮﻣﻌﻪ Haghpat ﻗﺒﻞ از رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺷﻬﺮ Alaverdi از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺎده ای ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻠﻮﻳﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﻛﻠﻴﺴﺎ را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻴﺪﻫﺪ، ﻣﺴﻴﺮی ﭘـﺮﭘﻴﭻ را ﺑـﻪ ﺑـﺎﻻی دره ﺻـﻌﻮد ﻣـﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺟﺎده آﺳﻔﺎﻟﺘﻪ را ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎ اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ ﺗﺎ ﺑﻪ ورودی ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻣﻲ رﺳﻴﻢ. ﺻﻮﻣﻌﻪ از ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن ﻛﻠﻴﺴﺎ، ﺑﺮج ﻧﺎﻗﻮس، ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ و… ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺷـﺎﻧﺲ ﻫﻤﺮاﻫﻤـﺎن ﺑـﻮد وﻗﺘـﻲ ﺑـﻪ ﻣﺮاﺳـﻢ ﺧﻮاﻧـﺪن دﻋـﺎی روز ﻳﻜـﺸﻨﺒﻪ در ﻛﻠﻴـﺴﺎ رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﻫﻤﻨﻮاﻳﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺎ اﺳﻘﻒ ﻛﻠﻴﺴﺎ در ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﺮودﻫﺎی ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮد.

8

9

ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺻﻮﻣﻌﻪ Sanahin ﻣﺠﺪدا ﺑﻪ ﺟﺎده اﺻﻠﻲ ﺑﺮﮔﺸﺘﻴﻢ و ﭘﺲ از ﻋﺒﻮر از ﺷﻬﺮ ﺻـﻨﻌﺘﻲ اﻻوردی ﻛـﻪ ﺷـﺎﺧﺺ آن ﻣﻌﺪن و ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﺤﺼﺎل ﻣﺲ و ﻧﻘﺮه اﺳﺖ، وارد ﺟﺎده اﺧﺘﺼﺎﺻﻲ Sanahin ﺷﺪﻳﻢ. ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺴﻴﺮ درﺳﺖ ﺻﻮﻣﻌﻪ از داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻛﻤﻲ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ. اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻛﻪ درﻣﻴﺎن درﺧﺘﺎن ﺗﻨﻮﻣﻨﺪ ﻗﺮاردارد از ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﺪ و ﭼﻮن ﺑﺮادر ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺧﻮد(Haghpat) از ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.
10

11

در ﺷﻬﺮ ﺳﺎﻧﺎﻫﻴﻦ ﻣﻮزه ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن ﻗﺮار دارد. ﺑﺮادران ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن در زﻣﺎن ﺟﻨـﮓ ﺟﻬـﺎﻧﻲ دوم اوﻟـﻴﻦ ﻫﻮاﭘﻴﻤـﺎ از ﺳـﺮی ﻣﻴـﮓ را ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ. در ورودی اﻳﻦ ﻣﻮزه ﻳﻚ ﻓﺮوﻧﺪ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎی ﺟﻨﮕﻨﺪه ﻣﻴﮓ ۲۱ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. راﻫﻨﻤـﺎی ﻣـﻮزه ﺧـﺎﻧﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮش ﺑﺮﺧﻮردی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻧﻤﻲ داﻧﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻛﻤﻲ ﺑﺎ زﺑﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻪ آﺷﻨﺎﺳﺖ و ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗـﻼش ﺧـﻮد را ﺑﺮای ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻮزه ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺮد. ﻋﻜﺴﻬﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺒﻲ از ﺑﺮادران ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒـﻪ ﺟﻬـﺎن را ﻣﻼﻗـﺎت ﻣـﻲ ﻛﻨﻨﺪ در اﻳﻨﺠﺎ وﺟﻮد دارد. ﺣﺘﻲ ﻟﺒﺎس ﺧﻠﺒﺎﻧﻲ اﻳﻦ اﻓﺴﺮان ﺷﻮروی ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دﻳﻮار ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ.

25

24

ﻣﺴﻴﺮ دره Debet را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮ ﺑﺰرگ Vanadzor اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. اﻳﻦ ﻣـﺴﻴﺮ ۴۷ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﻣﻨـﺎﻇﺮ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺑـﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎﻳﻲ دارد. از واﻧﺎدزور ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ spitak ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﺑـﻪ دﺷـﺘﻬﺎ و ﻛـﺸﺘﺰارﻫﺎی وﺳـﻴﻊ وارد ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﺷـﻬﺮ اﺳﭙﻴﺘﺎک در ﺳﺎل ۱۹۸۸ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ زﻟﺰﻟﻪ ای ۷/۲ رﻳﺸﺘﺮی وﻳﺮان ﺷﺪ. در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﻮﻟﻨﺎک ﺑـﻴﺶ از ۴۰۰۰ ﻧﻔـﺮ ﺟﺎﻧـﺸﺎن را از دﺳﺖ دادﻧﺪ. ﺑﻪ ﺳﻤﺖ آﭘﺎران Aparan و Ashtarak ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. در ﺳﻤﺖ ﻏﺮﺑـﻲ ﺟـﺎده، ﻛـﻮه Aragats ﺑـﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از ۴۰۰۰ ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻛﻮه ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ را ﻣﻲ ﺑﻴﻨﻴﻢ. ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن ﺑﻪ آﺷﺘﺎراک ﺗﻌﺪاد ﺑﺎﻏﻬﺎی ﻣﻴـﻮه در ﻛﻨﺎر ﺟﺎده زﻳﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺗﻌﺪادی از ﺑﺎﻏﺪاران ﻣﺤﺼﻮل ﺧﻮد را در ﻛﻨﺎر ﺟﺎده ﻣﻲ ﻓﺮوﺷـﻨﺪ. رود Kasagh از ﻣﻴـﺎن ﺷـﻬﺮ آﺷﺘﺎراک ﻣﻲ ﮔﺬرد و دره ای ﻋﻤﻴﻖ را در ﺷﻬﺮ اﻳﺠﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ. ﻓﺎﺻﻠﻪ آﺷﺘﺎراک ﺗـﺎ اﻳـﺮوان ۴۰ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺟـﺎده اﺗﻮﺑـﺎﻧﻲ اﺳﺖ.

ﺣﺪود ﺳﺎﻋﺖ ۶ ﻋﺼﺮ ﺑﻪ اﻳﺮوان رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﻃﺒﻖ ﻗﺮار ﺗﺎ ﺳﺎﻋﺖ ۷ ﻓﺮﺻﺖ داﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻛﺮاﻳﻪ ای (Kia Sportage) ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖ اﺟﺎره دﻫﻨﺪه ﺗﺤﻮﻳﻞ دﻫﻴﻢ. ﻣﺴﻴﺮی ﻛﻪ ﻃﻲ دو روز ﻃﻲ ﻛـﺮدﻳﻢ ﺣـﺪود ۶۵۰ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺷـﺪ و ﻣـﺎ ﺣـﺪود ۲۱۰۰۰ درام ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﭘﻮل ﺑﻨﺰﻳﻦ دادﻳﻢ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻛﺮاﻳـﻪ ۴۰۰۰۰ دراﻣـﻲ روزاﻧـﻪ( ﺟﻤﻌـﺎ ۸۰۰۰۰ درام ﺑـﺮای ۴۸ ﺳﺎﻋﺖ) ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ اﺟﺎره اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮای ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ اﻳﺮان ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ را ﻛﺎرن ﻳﺎﻓﺘﻴﻢ. ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺎده ﺧﻄﺮﻧﺎک اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺷـﻨﺎ ﺑـﻮد و از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ ﺑـﺎ ﺗﻤﺎس ﻣﺎ، ﺑﻪ در ﻣﻨﺰل ﻣﻲ آﻣﺪ. ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ۵۰۰۰۰ درام ﭘﺮداﺧﺖ ﻛﺮدﻳﻢ.

ﺧﺮوج از ﮔﻤﺮک و ﻣﻤﻬﻮر ﻛﺮدن ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﺑﻪ ﻣﻬﺮ ﺧﺮوج در ﺳﻤﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪ ای ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﻃـﻮل ﻧﻜـﺸﻴﺪ و ﻛﻤـﻲ ﺑﻌﺪ از روی ﭘﻞ ارس ﮔﺬر ﻛﺮدﻳﻢ و ﺑﻪ ﮔﻤﺮک اﻳﺮان رﺳﻴﺪﻳﻢ. اﺑﺘﺪا وارد ﻗﺮﻧﻄﻴﻨﻪ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺷﺪﻳﻢ. از ﻣﺎ درﺑﺎره اﺣﺘﻤﺎل اﺑﺘﻼ ﺑـﻪ آﻧﻔﻠﻮاﻧﺰا ﺧﻮﻛﻲ ﺳﻮاﻻﺗﻲ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ، آﻧﮕﺎه ﭘﺲ از ﭼﻚ ﮔﺬرﻧﺎﻣﻪ و ﻣﻬﺮ ورود از ﮔﻤﺮک ﺧـﺎرج ﺷـﺪﻳﻢ. ﻣـﺎﺑﻘﻲ درام ﻫـﺎی ﺧﻮد را در ﺻﺮاﻓﻲ داﺧﻞ ﮔﻤﺮک ﺑﻪ رﻳﺎل ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮدﻳﻢ. ﺗﺎﻛﺴﻲ ﻫﺎی ﻛﺮاﻳﻪ ای از اﻳﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﺮﻳﺰ و ﺟﻠﻔـﺎ وﺟـﻮد دارد ﻛﻪ ﻧﺮخ درﺑﺴﺘﻲ ﺗﺎ ﺗﺒﺮﻳﺰ ۳۳۰۰۰ ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ و اﻳﻦ رﻗﻢ ﺗﺎ ﺟﻠﻔﺎ ۱۵۰۰۰ ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ.

ﻣﺎ ﻗﺒﻞ از ﺳﺎﻋﺖ ۲۲ ﺑﻪ ﺗﺮﻣﻴﻨﺎل اﺗﻮﺑﻮﺳﻬﺎی ﺗﺒﺮﻳﺰ رﺳﻴﺪﻳﻢ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎ ﺳﺮوﻳﺲ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺖ ۲۲:۳۰ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﺑﺮﮔﺸﺘﻴﻢ.

اﻓﺸﻴﻦ اﻳﺮان ﭘﻮر

ﻛﺎﻧﻮن ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﺟﻮان اﻳﺮان

iranpour@irangardan.ir

۱۸

Share

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !