خانه / عشایر / پراکنش مکانی جامعه عشایری ایران

پراکنش مکانی جامعه عشایری ایران

بیشترین تراکم خانوار عشایری در حوزه زاگرس می­باشد، و بطور کلی می­توان عشایر کشور را در قلمروهای زیر تقسیم بندی کرد.
۱- حوزه شمال غرب: این حوزه شامل استانهای آذربایجان غربی، شرقی و اردبیل می­باشد. مهمترین ایلات این قطب را عشایر شاهسون، جلالی، قره داغ (ایل ارسباران) میلان، اشکاک، زرزا، پیران، پنیانشین، سادات، قره پاپاق، مامش تشکیل می­دهند و بالغ بر ۲۲۴۵۰ خانوار می­شوند. همچنین تراکم نسبی جمعیت عشایر کوچنده این محدوده ۵/۱ نفر در کیلومتر مربع است.
۲- حوزه غرب: مهمترین ایلات غرب کشور را ایلات ذلکی، ممیوند، کرد، زوله، زنگنه، بیرانوند، حسنوند، پاپی، ترکاشوند، مکلشاهی، خزل، جمهور، ارکوازی، امرایی، ایران، بان زرده، بدره، پایروند، یارم طاقلو، دریکوند، جاف، ثلاث باباجانی، جودکی، دلفان، دهبالانی، شوهان، قلخانی، کرند، کلهر، گوران، میش خاص و … تشکیل می­دهند که عمدتاً در استانهای همدان، ایلام، کرمانشاه، لرستان وشمال خوزستان استقرار دارند. این بخش بالغ بر ۲۹۶۴۵ خانوار را در بر می­گیرد و تراکم نسبی جمعیت عشایر در این محدود ۱/۱ نفر در کیلومتر مربع است.
۳- حوزه جنوب و جنوب غرب: مهمترین ایلات این محدوده جغرافیایی را ایلات بختیاری، باشت بابویی، جرقویه، بولی، دشمن زیاری، قشقایی، بویراحمد، بهمئی، طیبی، ممسنی، خمسه، فارسیمدان، کشکولی، عرب، دره شوری، باصری، چرام و … تشکیل می­دهند که در محدوده استانهای چهار محال و بختیاری، فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، خوزستان و چهارمحال و بختیاری استقرار دارند. این مجموعه بالغ بر ۹۳۸۶۱ خانوار و یا حدود ۵۰ درصد عشایر کشور را تشکیل می­دهند. تراکم نسبی جمعیت عشایری در این محدوده ۴۰ نفر در کیلومتر مربع می­باشد.
۴- حوزه جنوب شرق: مهمترین ایلات این محدوده افشار، جبال بارزی، بلوچ، آئینه­ای، سلیمانی، قرایی، آسیابر، خواجویی، برخوری، پشتکوهی، جازی، جاویدان، جبال بارزی، رائینی، مابکی، شکاری، شنبو، غربا، کامرانی، کمچی، کماچی سنجری، کوهشاهی، نرمی، ممنی، مهینی، لک بختیاری، بچاقچی و … هستند که عمدتاً در استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان استقرار دارند. کل خانوارهای کوچنده در این قطب ۳۵۶۱۷خانوار می­شود و تراکم نسبی جمعیت این محدوده در حدود ۶/۰ نفر در کیلومتر مربع است.
۵- حوزه شمال شرق: مهمترین ایلات این محدوده سنگسری­ها، بهلولی­ها و کردهای شمال خراسان می­باشند که بصورت پراکنده و به حالت رمه­گردانی و نیمه کوچندگی بسر می­برند. تعداد خانوارهای این حوزه قریب به ۱۰۷۲۳ می­باشد. تراکم نسبی این منطقه در حدود ۱۵/۰ نفر در کیلومتر مربع می­باشد.
۶- حوزه جنوب البرز و حواشی دشت کویر: این محدوده در برگیرنده استانهای تهران، قم و مرکزی می­باشد که جمعیت نسبی و تعداد خانوارهای این قطب در مقایسه با سایر نقاط عشایری کشور بسیار اندک است. مهمترین ایلات این منطقه عبارتند از: سنگسری، هداوند، شاهسون بغدادی و مغان.
چنانکه از آمارهای ذکر شده برمی­آید تراکم جمعیت عشایری در محدوده­های نوار زاگرس کشور بیشتر است و این حوزه بخش قابل ملاحظه عشایر کشور را در خود جای داده است. بعلاوه با وجود این تراکم در سایر نقاط کشور عشایر نیز بطور پراکنده و یا مجتمع مستقر هستند. با این وصف جامعه عشایری در بیش از نیمی از مساحت کشور گسترده شده و بهره­برداری از منابع طبیعی تجدیدشونده بویژه مراتع در این عرصه­ها را در اختیار دارند. همچنین قلمرو ییلاقی و قشلاقی عشایر فرابخشی، فراشهرستانهای و فرااستانی بوده و لذا فراتر از مرزهای سیاسی و طبیعی قرار می­گیرد. بنابراین نظم برنامه­ریزی برای عشایر از تقسیمات کشوری، یا طبیعی تبعیت نمی­کند. قالب اصلی برنامه­ریزی برای این جمعیت زیست­بومهای عشایری است که در حال حاضرکل این جمعیت در چرخه شامل قشلاق، ییلاق و میان­بند در قالب ۱۶۰ زیست­بوم تقسیم­بندی گردیده است.

منبع: سایت www.ashayer.ir

Share

نظرات بسته اند

برو بالا !