خانه / عشایر / پراكنش مكاني جامعه عشايري ايران

پراكنش مكاني جامعه عشايري ايران

بيشترين تراكم خانوار عشايري در حوزه زاگرس مي­باشد، و بطور كلي مي­توان عشاير كشور را در قلمروهاي زير تقسيم بندي كرد.
1- حوزه شمال غرب: اين حوزه شامل استانهاي آذربايجان غربي، شرقي و اردبيل مي­باشد. مهمترين ايلات اين قطب را عشاير شاهسون، جلالي، قره داغ (ايل ارسباران) ميلان، اشكاك، زرزا، پيران، پنيانشين، سادات، قره پاپاق، مامش تشكيل مي­دهند و بالغ بر 22450 خانوار مي­شوند. همچنين تراكم نسبي جمعيت عشاير كوچنده اين محدوده 5/1 نفر در كيلومتر مربع است.
2- حوزه غرب: مهمترين ايلات غرب كشور را ايلات ذلكي، مميوند، كرد، زوله، زنگنه، بيرانوند، حسنوند، پاپي، تركاشوند، مكلشاهي، خزل، جمهور، اركوازي، امرايي، ايران، بان زرده، بدره، پايروند، يارم طاقلو، دريكوند، جاف، ثلاث باباجاني، جودكي، دلفان، دهبالاني، شوهان، قلخاني، كرند، كلهر، گوران، ميش خاص و … تشكيل مي­دهند كه عمدتاً در استانهاي همدان، ايلام، كرمانشاه، لرستان وشمال خوزستان استقرار دارند. اين بخش بالغ بر 29645 خانوار را در بر مي­گيرد و تراكم نسبي جمعيت عشاير در اين محدود 1/1 نفر در كيلومتر مربع است.
3- حوزه جنوب و جنوب غرب: مهمترين ايلات اين محدوده جغرافيايي را ايلات بختياري، باشت بابويي، جرقويه، بولي، دشمن زياري، قشقايي، بويراحمد، بهمئي، طيبي، ممسني، خمسه، فارسيمدان، كشكولي، عرب، دره شوري، باصري، چرام و … تشكيل مي­دهند كه در محدوده استانهاي چهار محال و بختياري، فارس، اصفهان، كهگيلويه و بويراحمد، بوشهر، خوزستان و چهارمحال و بختياري استقرار دارند. اين مجموعه بالغ بر 93861 خانوار و يا حدود 50 درصد عشاير كشور را تشكيل مي­دهند. تراكم نسبي جمعيت عشايري در اين محدوده 40 نفر در كيلومتر مربع مي­باشد.
4- حوزه جنوب شرق: مهمترين ايلات اين محدوده افشار، جبال بارزي، بلوچ، آئينه­اي، سليماني، قرايي، آسيابر، خواجويي، برخوري، پشتكوهي، جازي، جاويدان، جبال بارزي، رائيني، مابكي، شكاري، شنبو، غربا، كامراني، كمچي، كماچي سنجري، كوهشاهي، نرمي، ممني، مهيني، لك بختياري، بچاقچي و … هستند كه عمدتاً در استانهاي كرمان، سيستان و بلوچستان و هرمزگان استقرار دارند. كل خانوارهاي كوچنده در اين قطب 35617خانوار مي­شود و تراكم نسبي جمعيت اين محدوده در حدود 6/0 نفر در كيلومتر مربع است.
5- حوزه شمال شرق: مهمترين ايلات اين محدوده سنگسري­ها، بهلولي­ها و كردهاي شمال خراسان مي­باشند كه بصورت پراكنده و به حالت رمه­گرداني و نيمه كوچندگي بسر مي­برند. تعداد خانوارهاي اين حوزه قريب به 10723 مي­باشد. تراكم نسبي اين منطقه در حدود 15/0 نفر در كيلومتر مربع مي­باشد.
6- حوزه جنوب البرز و حواشي دشت كوير: اين محدوده در برگيرنده استانهاي تهران، قم و مركزي مي­باشد كه جمعيت نسبي و تعداد خانوارهاي اين قطب در مقايسه با ساير نقاط عشايري كشور بسيار اندك است. مهمترين ايلات اين منطقه عبارتند از: سنگسري، هداوند، شاهسون بغدادي و مغان.
چنانكه از آمارهاي ذكر شده برمي­آيد تراكم جمعيت عشايري در محدوده­هاي نوار زاگرس كشور بيشتر است و اين حوزه بخش قابل ملاحظه عشاير كشور را در خود جاي داده است. بعلاوه با وجود اين تراكم در ساير نقاط كشور عشاير نيز بطور پراكنده و يا مجتمع مستقر هستند. با اين وصف جامعه عشايري در بيش از نيمي از مساحت كشور گسترده شده و بهره­برداري از منابع طبيعي تجديدشونده بويژه مراتع در اين عرصه­ها را در اختيار دارند. همچنين قلمرو ييلاقي و قشلاقي عشاير فرابخشي، فراشهرستانهاي و فرااستاني بوده و لذا فراتر از مرزهاي سياسي و طبيعي قرار مي­گيرد. بنابراين نظم برنامه­ريزي براي عشاير از تقسيمات كشوري، يا طبيعي تبعيت نمي­كند. قالب اصلي برنامه­ريزي براي اين جمعيت زيست­بومهاي عشايري است كه در حال حاضركل اين جمعيت در چرخه شامل قشلاق، ييلاق و ميان­بند در قالب 160 زيست­بوم تقسيم­بندي گرديده است.

منبع: سایت www.ashayer.ir

نظرات بسته اند

برو بالا !