خانه / حیات وحش / به دنبال پلنگ ايراني

به دنبال پلنگ ايراني

به دنبال پلنگ ايراني

چهارشنبه 17 بهمن بود كه دوستان من در موسسه طرح سرزمين (امير حسين خالقي و آرش قدوسي )با من تماس گرفتند و گفتند كه براي بررسي زيستگاه پلنگ در منطقه حفاظت شده كيامكي استان آذربايجان شرقي قصد سفر به تبريز را دارند.طبق برنامه ايشان حدود ساعت 7 صبح روز پنجشنبه به تبريز رسيدند و پس از صرف صبحانه راهي اداره محيط زيست استان آذربايجان شرقي شديم.پس از ملاقاتهايي كه با مسوولان صورت گرفت و دوستان با نشان دادن تصاويري كه از پلنگهاي منطقه حفاظت شده بمو تهيه كرده بودند،ابتدا به تشريح روش كار خود پرداختند و سپس هدف خود را از اين سفر توضيح دادند.خوشبختانه علاقه مندان به اين موضوع كم نبودند و اين خود دليلي بود تا يكي از مسوولين اداره نيز به همسفر شدن با ما ترغيب شود. پس از رايزني هاي انجام شده اتومبيلي از طرف سازمان در اختيار ما قرار داده شد.ما از مسير صوفيان ،مرند، هادي شهر وارد منطقه حفاظت شده كيامكي شديم .پرواز زيباي يك هما و سپس عقاب دريايي بر فراز ارس نويد بخش موفقيت بود. پس از گذر از شهر سيه رود و در امتداد رودخانه مرزي ارس در موازات نوار مرزي ارمنستان و آذربايجان و در دره كنتال پاسگاه محيط باني كنتال 2 قرار دارد.شب را در پاسگاه با شنيدن خاطرات جالب محيط بانان به صبح رسانديم و اطلاعات مفيدي درباره منطقه كسب كرديم. ايشان همچنين درباره “ايگور خوروزيان” و “لوكاروفسكي” كه از محققين پلنگ در منطقه ارمنستان،آذربايجان و گرجستان هستند خاطرات جالبي را نقل كردند.

پناهگاه حيات وحش كيامكي در منطقه “كيامكي”به دليل داشتن زمين ساخت ويژه و وجود چشم‌اندازها و مناظر زيباي طبيعي، نظر علاقه‌مندان به طبيعت را جلب مي‌كند. اين پناهگاه با ‪ ۹۶هزار و ‪۹۵۲هكتار مساحت در شمال غربي استان و ‪۵۰ كيلومتري شمال شهرستان مرند واقع شده است. پناهگاه حيات وحش كيامكي در سال‪۱۳۵۲به عنوان منطقه حفاظت شده به تصويب رسيده و دو سال بعد به پناهگاه حيات وحش كيامكي ارتقا يافت. منطقه كيامكي به دليل اختلاف‌ارتفاع زياد در يك محدوده و تفاوت‌هاي اقليمي متفاوت داراي فصول رويشي گياهان متنوع است. در حالي كه در اواخر زمستان و اوايل بهار در حاشيه رودخانه ارس درختان به گل نشسته‌اند، ارتفاعات جنوبي كيامكي در همان زمان، پوشيده از برف مي‌باشد.از مهم‌ترين زيستگاه‌هاي پناهگاه حيات وحش كيامكي مي‌توان به مناطق ييلاقي جنوب آن اشاره كرد كه دربرگيرنده ارتفاعات مهمي بوده و زيستگاه حيوانات وحشي و چراگاه احشام دامداران محلي مي‌باشد. زيستگاه‌هاي آبي پناهگاه حيات وحش كيامكي به طور عمده در حاشيه رودخانه مرزي و زيباي ارس واقع شده و در فصول مختلف‌سال پذيراي پرندگان مهاجر آبزي و كنارآبزي است. صخره‌ها و پرتگاه‌هاي صعب‌العبور و دره‌هاي ژرف كوهستان “كنتال” نيز زيستگاه منحصر به فرد گونه‌هاي كوه‌زي از قبيل كل ، بز و پلنگ است. گونه‌هاي حيات وحش ” كيامكي ” شامل پستانداراني چون كل ، بز ، قوچ و ميش ارمني  ، گربه وحشي ، پلنگ و تشي بوده و از پرندگان مي‌توان به كبك دري و پرندگان شكاري همچون عقاب طلايي ، كركس ، هما ، عقاب ماهي‌گير و “طرلان” اشاره كرد. بنابرآمار و اطلاعات موجود در مجموع حدود ‪۲۶گونه پستاندار ،‪۸۵گونه پرنده و ‪ ۱۴گونه مار در پناهگاه حيات وحش كيامكي شناسايي شده‌اند. پناهگاه حيات وحش كيامكي از نظر پوشش گياهي نيز از غناي بالايي برخوردار است به طوري كه از گونه‌هاي درختچه‌اي آن مي‌توان از گز ،سنجد ،افرا و زرشك نام برده و از تك‌درخت‌ها نيز مي‌توان به داغداغان،بنه،افدرا،قيچ،ارس و پده اشاره كرد. از آثار باستاني پناهگاه حيات وحش كيامكي آذربايجان‌شرقي مي‌توان به قلعه “علي بيگ” در ارتفاعات “كنتال” ، “آسياب خرابه” و ييلاق ” قره‌چي” اشاره كرد. “كور قلعه‌سي” از يادگارهاي دوره اشكانيان‌و “امام‌زاده شعيب” و “امامزاده سيد محمد ” در روستاي ” نوجه‌كهر ” از ديگر آثار باستاني و تاريخي ديدني پناهگاه حيات وحش كيامكي محسوب مي‌شوند. “حمام عباس ميرزاي وليعهد” در روستاي “كردشت”از ديگر آثار زيباي تاريخي اين پناهگاه است. بخش عمده آثار تاريخي پناهگاه حيات وحش كيامكي به دليل موقعيت جغرافيايي خاص آن را قلعه‌هاي جنگي تشكيل مي‌دهند كه مي‌توان به قلعه “آتش بيگ” اشاره كرد.

img_0179

به گفته محيط بانان اين منطقه تاكنون تعدادي كمي از محيط بانان پلنگ را ديده اند ولي روزانه رد پلنگ را در نقاط مختلف به وفور مشاهده مي كنند.همچنين شبها صداي پلنگ را مي شنوند.گفته مي شود كه در چند سال قبل پلنگي را در هنگام گذر از رود ارس به سمت ارمنستان مشاهده شده است و اعتقاد بر اين است كه اين پلنگ نر داراي سه ماده در خاك ارمنستان است!

صبح جمعه از داخل دره كنتال به سمت پاسگاه كنتال يك حركت كرديم.رودخانه در دره اي تنگ جريان دارد خوشبختانه ميزان آب به حدي است كه در اغلب مواقع بدون اينكه خيس بشويم مي توانيم عرض آن را طي كنيم.برف و يخ خصوصا در قسمتهايي كه آفتابگير نبوده اند به چشم مي خورد.

kental

اولين آثار پلنگ را در كنار صخره اي بزرگ در نزديكي پاسگاه كنتال2 ديديم كه به صورت scratch و اثر ادرار بود. رد خوبي از پلنگ ماده به همراه توله اش را در كنار رودخانه ديديم كه به نظر خيلي جديد مي آمد.به طور پراكنده رد پلنگ، از جاي پا گرفته تا مدفوع حاوي مو و پشم شكار و اثر ادرار، را به كرات ديديم.و اين فرضيه قوت گرفت كه مي توان با كمي حوصله اطلاعات خوبي بدست آورد.در ارتفاعات مشرف به دره با كمي دقت مي شد تعدادي از كلها و بزها را ديد.

img_0202

پاسگاه كنتال يك در ميان چند دره و در فضايي باز قرار دارد.قلعه علي بيگ را در دره شرقي ميتوان ديد.در كنتال يك دو نفر محيط بان مشغول انجام وظيفه هستند.بعد از كمي استراحت با صلاحديد يكي از اين دو نفر راهي دره اي به نام “جهنم دره”شديم.اين دره كه شيب تندي دارد در انتها به كوههاي صخره اي و بلندي ختم مي شود كه انسان را به ياد كوههاي پامير مي اندازد.در بلنداي اين ارتفاعات سه كركس سياه را ديديم كه مشغول گشت زني بودند.در اين منطقه براي چندمين بار موفق به مشاهده هما شديم.در موقع مراجعه به پاسگاه كنتال يك، آثاري از ادرار تازه پلنگي را ديديم كه متعلق به همان ماده و توله بود و به نظر مي رسيد كه چند ساعت قبل از اين محل گذر كرده اند.من بنا به دليل كاري به پاسگاه كنتال 2 و تبريز برگشتم ولي ساير دوستان دو شب ديگر در منطقه ماندند و از دره هاي اطراف،دره پري،كد دره،خاروانا چاي،دره بهرام و… بازديد كردند و حتي در ارتفاعات نزديك كنتال يك آثاري از خون بز كوهي كه توسط پلنگ شكار شده بود را مشاهده كرده اند.سپس بعد از كارگذاري سه عدد دوربين تله اي در مناطقي كه احتمال گذر پلنگ بيشتر بود، منطقه را ترك كردند تا در موقع مناسب جهت جمع آوري دوربينها و مشاهده تصاوير مراجعه كنند.

img_0277

افشين ايران پور

كانون گردشگران جوان ايران

عکسها از امیرحسین خالقی و آرش قدوسی

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !