خانه / گزارش سفرهای سال86 / گزارش پیاده روی در منطقه شیمبار

گزارش پیاده روی در منطقه شیمبار

pan shimbar

گزارش پیاده روی در منطقه شیمبار

 پیاده روی در منطقه بختیاری و در کوه ها و دره های زاگرس خصوصا در فصل بهار بسیار خاطره انگیز و لذت بخش است.این بار منطقه شیمبار و دریاچه سد شهید عباسپور را برای این منظور انتخاب کردیم.

عصر ۲۸ فروردین ۱۳۸۶ با قطار تهران-اندیمشک عازم اندیمشک شدیم و صبح روز ۲۹ فروردین بعد از خوردن صبحانه ای نه چندان دلچسب در یکی از معدود مسافرخانه های شهر،از ترمینال سواری ها ،سراغ سرویسهای مسجد سلیمان را گرفتیم که گفته شد ابتدا باید به دزفول برویم و از آنجا عازم مسجدسلیمان شویم.ما هم چنین کردیم.فاصله دزفول تا مسجدسلیمان حدود ۱۰۰ کیلومتر است که سواری ها به طور متوسط ۷۰-۷۵ دقیقه ای این مسافت را طی می کنند. مسجدسلیمان از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوای نیمه صحرائی است . نواحی شمالی آن به دلیل واقع شدن در حاشیه سلسله جبال زاگرس دارای زمستان های سرد همراه با برف و تابستان های معتدل بوده امّا نواحی جنوبی دارای بهاری دل انگیز ، تابستانی گرم و خشک ، پائیزی مطبوع و زمستانی معتدل است .گاهی درجه حرارت در تابستان به حداکثر ۵۴ درجه می رسد. مهمترین کوه های مسجد سلیمان عبارتند از : آسماری ، دِلاْ ، تاراز ، مُنار ، کِیِ نُو ،  اُدِیْو ، لَندروستْروُن . رودهای کارون ، تمبی و شور درآن جریان دارند. این شهرستان دارای ۳ بخش (مرکزی ، لالی ، اندیکا) و ۱۳ دهستان بوده و محصولات عمده کشاورزی آن گندم ، جو ، صیفی جات و نباتات علوفه ای است.

در کاوش های باستان شناسی ، آثاری کهن مربوط به زندگی غارنشینی و دوران ما قبل تاریخ در این سرزمین کشف شده است . در اواسط سده ی نهم تا اوایل سده هفتم قبل از میلاد یک قوم آریایی به نام پارس از دامنه های شمال غربی زاگرس و کوه های بختیاری به جلگه خوزستان مهاجرت نمودند عده ای در منطقه مسجدسلیمان کنونی سکنی گزیدند . این قوم که متکی بر معیشت شبانی و به ویژه تربیت اسب بودند ؛ بعد از آشنایی با کشاورزی و ترک کوچ نشینی ، در نواحی کوهپایه ای این جلگه حاصلخیز، شهر تازه ای ساختند و آن را به یاد سرزمین گذشته خود که پارسوا (در نزدیکی دریاچه ارومیه) نامیده می شد، پارسوماش خواندند . بنابر نشانه های بر جای مانده، این شهر در محل مسجدسلیمان کنونی ساخته شده بود.بنای سرمسجد تپه ای دست ساز است که پشت به کوه داده و بازمانده بنایی بزرگ با دیوارهایی از سنگ سترگ و ایوان های پایدار از آن دوران است.شهر پارسوماش یا مسجدسلیمان کنونی در زمان حیات خود از لحاظ مذهبی ، اهمیّت فراوانی یافته و آتشکده ای نیز در آن ایجاد شد. این خطّه در زمان ایلامی ها ، مادها، پارس ها ، سلوکیان ، اشکانیان و ساسانیان دارای اهمیّت فراوانی بوده و ‌‌آثار بر جای مانده از آن دوران شاهد این مدعاست.این شهر در قرن هشتم قبل از میلاد جزء سرزمین ایلام بوده در دوران پارسها (پارسوماش) نامیده می شد . در قرون وسطی نیز ( تُلْغُر) نامیده می شده سپس به (جهانگیری) و (میدان نفتون) معروف گردید. آمار و ارقام نشان می دهد در اوج فعالیتهای شرکت نفت بین سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۵ خورشیدی جمعیت شهر بالغ بر ۷۷ هزار نفر و شهر از امکانات وسیع برخوردار بوده است ،به طوری که به عروس شهرهای ایران شهرت داشت.اولین خط آهن خاورمیانه ، اولین کارخانه های تقطیر ، اولین کارخانه برق خاورمیانه ، اولین جاده ارتباطی ، اولین خیابانهای آسفالته ، نخستین مسکن مدرن ، نخستین بیمارستان مدرن و مجهز خاورمیانه ، اولین سیستم مخابراتی ، نخستین سیستم لوله کشی آب و گاز خاورمیانه ، اولین باشگاههای خاورمیانه ، اولین فرودگاه ، اولین سیستم روشنائی برق خاورمیانه ، اولین سیستم های بهداشتی خاورمیانه و . . . دراین شهر بوجود آمد . طبق آمار مستند مسجدسلیمان در گذشته از نظر سطح تخصصی و سواد ، بالاتر از سایر نقاط کشور بوده است و از امکانات آموزشی خوبی برخوردار و به استناد همین آمار در سال ۱۳۳۵ در این شهر ۹۳۱۰ نفر مشغول بکار بوده که در همین سال در کل مناطق شهری ایران تنها ۹۶۹۸ نفر شاغل در بخش معدن مشغول به کار بوده اند. یعنی شهر از نظراقتصادی و بهره وری از نیروی انسانی فعال و درصد بسیارکم بیکاری درحد مطلوبی بوده است .در حال حاضر بسیاری از جوانان مسجدسلیمانی به دلیل کمبود کار به شهرهایی چون اهواز،شیراز و تهران مهاجرت کرده اند.

چون هیچ اطلاعاتی درباره منطقه و راههای دسترسی به آن نداشتیم، تصمیم گرفتیم که با پرس و جو اطلاعات مورد نیاز را کسب کنیم.فروشگاه لوازم ورزشی که اطلاعیه برنامه های کوهنوردی را به پشت شیشه فروشگاهش چسبانده بود به نظر گزینه مناسبی برای کسب اطلاعات بیشتر بود. وارد شدیم و از صاحب فروشگاه درباره منطقه اطلاعاتی خواستیم .ایشان ابتدا ما را به چای دعوت کردند و سپس ارتباط تلفنی با مسوول کوهنوردی مسجدسلیمان برقرار کردند که ما توانستیم اطلاعات مفیدی در مورد منطقه کسب کنیم.پس از اطمینان از وجود زمان کافی ،به دیدن اولین چاه نفت حفر شده در ایران رفتیم.این چاه نفت قدیمی در داخل کوچه ای در مرکز شهر قرار دارد و اکنون دور آن را حصاری کشیده اند و به صورت اثری تاریخی از آن مراقبت می شود.از نگهبان خواستیم تا اجازه بازدید را به ما بدهد.حفاری این چاه در سوم بهمن ۱۲۸۶توسط شرکتی انگلیسی(دارسی) آغاز شد و در پنجم خرداد ۱۲۸۷ با فوران نفت از زمین در میان شادی کارکنان پایان یافت و بهره برداری از آن آغاز شد.عمق این چاه ۲۶۰ متر بوده و حدودا روزانه ۲۶۰۰۰ لیتر نفت از آن استخراج می شد.این چاه را به نام چاه شماره یک نامگذاری کرده اند و اکنون نیز تمام ابزار و ادوات لازم جهت استخراج نفت در آن زمان ،در مجاورت چاه، جهت بازدید عموم به نمایش درآمده است.چاه شماره یک در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

بنا به توصیه یکی از اهالی بر آن شدیم تا از پدیده ای نادر یعنی وجود نفت خام در کوچه و خانه ها بازدید کنیم. هنوز در مناطقی از شهر با کندن گودالی نه چندان عمیق ،به جای آب به نفت خام می رسیم.در محله ای در داخل شهر تمامی چاههای آب از نفت پر شده و زندگی را بر مردم مشکل کرده است.اگر از اهالی این شهر نباشید ،شاید بوی نفت خام که همواره در فضا وجود دارد باعث ناراحتی شما شود.

  img_8377

img_8359

به هر حال پس از گردشی کوتاه  در شهر و گپ دوستانه ای با اهالی ، مسجدسلیمان را به مقصد تونل دلاترک کردیم.اتومبیل ازجاده ای که در مجاورت دانشگاه آزاد قرار داشت، به سمت اندیکا حرکت کرد.پس از ۱۶ کیلومتر به یکی از قدیمی ترین عبادتگاههای باستانی ایران یعنی معبد بردنشانده رسیدیم. بردنشانده به معنی سنگ نشانده یا سنگ برپا شده است. این محوطه باستانی حدود ۷۰۰ متر طول و۲۵۰ متر عرض دارد .این مجموعه گسترده وطویل را هیچ نوع دیواری محصور نمی کرده است این محوطه شامل سه قسمت کاملا متمایز است . کاخ  که محل اقامت رئیس بود، تختگاه مقدس یا نیایشگاه (در شرق کاخ ) ویک قصبه درقسمت شمالی . در پشت این معبد که بنا به گفته هاى «گیرشمن» باستان شناس فرانسوی، زمانى به عنوان قربانگاه استفاده مى شده است، محوطه اى وجود دارد که به نظر مى رسد محلى براى انتظار افراد و رعایا براى ملاقات با پادشاه بوده است. در معمارى این معبد دو سنگ بسیار بزرگ به کار رفته که روى آنها نقوشى حکاکى شده است. یکى از این سنگ ها در زمان اشغال جنوب ایران از سوى قواى انگلیسی، توسط نیروهاى مهاجم انگلیسى به سرقت رفته است. مجسمه هراکلیوس یا هرکول ( خدای قهرمان ) به ارتفاع بیش از دو متر ،در حالی که شیر نئومه را خفه می کند، دراین معبد از خاک بیرون آورده شده است . پروفسور گیرشمن می گوید : نیایشگاه سرمسجد و برد نشانده هیچ شباهتی به معماری ایلامی ، بابلی و آشوری ندارند اما خیلی شبیه ساختمانهای تمدن باستانی اورارتو می باشد . او تپّه های سرمسجد و برد نشانده را اسلاف تخت جمشید می داند. متاسفانه علیرغم چنین اهمیت و جایگاهی بردنشانده از نظر حفاظت فیزیکی در وضعیت نابسامانی قرار داشته و حتی از داشتن یک حصار معمولی نیز محروم است.

img_8392

سد مسجد سلیمان در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی شهرستان مسجد سلیمان و ۲۶ کیلومتری پایین دست سد شهید عباسپور (کارون یک) واقع شده است.  این سد از انواع سدهای جریانی سنگ ریزه‌ای با هسته رسی و ارتفاع آن از پی ۱۷۷ متر می‌باشد . دارای ۴ واحد ۲۵۰ مگاواتی در فاز اول و ۴ واحد ۲۵۰ مگاواتی در فاز دوم است .مخزن آبگیری این سد ۲۳۰ میلیون متر مکعب است.

سد شهید عباسپور در فاصله ۵۵ کیلومتری شهرستان مسجدسلیمان بر روی رودخانه کارون احداث شده است. سد شهید عباسپور از نوع بتنی دو قوسی بوده و به منظور تولید انرژی برق‌آبی ، تأمین آب شرب ، صنعت ، کشاورزی و کنترل سیلاب ، طراحی و اجرا گردیده  است . ارتفاع این سد از پی ۲۰۰ متر و طول تاجش ۳۸۰ متر است توان تولید برق نیروگاه ۲۰۰۰ مگاوات است

  منطقه شیمبار با مساحت حدود ۵۴۰۰۰ هکتار در شمال شرقی استان خوزستان و ۸۰ کیلومتری شمال شرق  مسجد سلیمان قرار دارد.اقلیم مناسب، منطقه مناسبی را برای زیستگاه انواع متعددی از جانوران وگیاهان پدید آورده است.به این سبب در سال ۱۳۷۸ این منطقه توسط سازمان محیط زیست به عنوان منطقه حفاظت شده شیمبار معرفی شد.جنگلهای کوهستانی بلوط ، دریاچه عظیم پشت سد شهید عباسپور و تالاب زیبای شیرین بهار(شیمبار) طبیعتی زیبا را آفریده است.تنوع گیاهی و جانوری بسیار متنوعی در این منطقه وجود دارد.گیاهان این منطقه عمدتا:بلوط ایرانی،بنه،زالزالک،گلابی وحشی،بادام کوهی،انجیر وحشی،کیکم،گیاه جاز و نسترن است.از مهمترین جانوران می توان به:روباه معمولی،گراز،خرگوش، گرگ،تشی،سنجاب درختی،گورکن، خرس قهوه‌ای، پلنگ، کفتار، انواع خفاش ،قوچ وحشی، کل و بز،کشیم کوچک، کشیم بزرگ ،حواصیل خاکستری، کبک، تیهو، دارکوب، دم سرخ، توکا، هدهد، کبوتر، قمری، زاغی، جی جاق، کلاغ، غراب و کمرکلی، چرخ ریسک وانواع لاشخورها،بلبل خرما،سنگ چشم ،انواع پرندگان شکاری،گرزمار و مار کوتوله پارسی اشاره کرد.

بعد از صرف نهار در ابتدای تونل دلا و کمی استراحت  به تماشای  مناظر اطراف مشغول شدیم به راحتی می شود دشت زیبا و سرسبز اندیکا،پره زرد و نرگس را دید همچنین در سمت شمال شرقی دریاچه سد شهید عباسپور در بین کوهها قابل رویت است.جاده آسفالته در ابتدای تونل تمام می شود و از این قسمت به بعد مسیر خاکی است. داخل تونل هم خاکی است و در قسمتهایی چاله های بزرگی دارد. تونل حدود ۹۰۰ متر طول دارد و در هنگام خروج از تونل دریاچه شیمبار(با وسعت ۱۹ هکتار)  در انتهای دره روبرو پدیدار می شود. ماشین های راه سازی مشغول کار هستند و صدای گوش خراششان سکوت طبیعت را بر هم زده،از مسیر جاده راهمان را ادامه میدهیم بعد از یکساعت به کارگاه راهسازی می رسیم. تصمیم میگیریم که چادرهای خود را در محوطه سرسبز و باز روبروی کارگاه برپا کنیم که نم نم باران و وجود ابرهای سیاه تصمیم ما را عوض می کند.از مسوولین راهسازی پرسیدیم که آیا امکانی برای شب مانی ما حتی در حد یک سرپناه که چادرهایمان را در آنجا بزنیم دارند؟که با مهربانی ما را به خوابگاه کارکنان هدایت کردند. باران به حدی تند شده بود که در کمتر از یک دقیقه در روی زمین آب ،جاری شد و ما را که برای انتقال کوله و چادرها از اتاقکها خارج شده بودیم حسابی خیس کرد.

img_8440

صبح جاده خاکی ناهموار را ادامه دادیم به تدریج که به دریاچه شیمبار نزدیک می شدیم با زیبایی های بیشتری مواجه شدیم.به علت بالا بودن آب دریاچه تعداد زیادی از درختان تا نیمه در آب فرو رفته و درختچه ها با برگهای سبزشان سطح آب را پوشانده اند. .درختان جنگلی که عمدتا بلوط هستند متراکم تر شده اند و سطح زمین از علف های سبز به شکل مخمل سبز درآمده است. تونل دستکن نگین که سرریز آب دریاچه شیمبار را به دره شیمبارمنتقل می کند، تونلی است طولانی که جنبه باستانی دارد و از دیر هنگام جهت انتقال آب به مراتع و زمینهای دره شیمبار حفر شده است. آبهای ورودی به این تونل پس از خروج از تونل به شکل آبشاری عظیم نمود پیدا می کند که به آبشار نگین شهرت دارد.آب این آبشار با توجه به پر آبی و کم آبی آب دریاچه متغیر است و حتی در مواقعی نیز خشک می شود.در بالای تونل نگین روستای نگین قرار دارد. ساکنین اندک این روستا کوچ نشین هستند.خانه ها از سنگ و چوب ساخته شده اند و ستونهای اصلی خانه از سنگهای بزرگ تشکیل شده است.سقف و دیوارها سنگی و چوبی است که با کاه گل پوشیده شده است.آشپزخانه در جوار اتاقها قرار دارد. زنان روستایی نان را بر روی ساج می پزند.ساج  صفحه ای فلزی است که خمیر را روی آن پهن می کنند و بر روی آتش قرار می دهند.محل نگهداری حیوانات عموما در کنار منزل قرار دارد.

  img_8475

img_8458

 پس از عبور از روستای نگین به سراشیبی تندی می رسیم که تا کف دره ادامه دارد و به پایین دست آبشار می رسد.از اینجا آبشار بسیار زیبا و پرابهت نگین(در این فصل سال)را میتوان دید و در رودخانه ای که ایجاد کرده دست و صورتی شست.

pan negin 2

از این پس مسیر در کنار رودخانه ادامه می یابد پس از حدود ۳ کیلومتر در سمت مقابل رودخانه روستای کوچک بردگبر قرار دارد و کمی بعد ازآن چشمه پر آب و بزرگی از زیر سنگها نمایان می شود که به رودخانه می پیوندد.گفته می شود در فصول گرم که آبشار خشک می شود تنها این چشمه است که آب رودخانه را تامین می کند.به فاصله کمی از مظهر چشمه به باغ مصفایی با چند خانه می رسیم که با خوشرویی صاحب خانه مواجه شده ،با چای پذیرایی می شویم.اسم این محل دره انار است.در باغ هم درختان انار،گردو و انجیر به چشم می خورد.کم کم گرمای هوا سبب می شود که تنی به آب بزنیم و خستگی را از تن به در کنیم.جریان آب بسیار تند است و در صورت غفلت آب به راحتی ما را خواهد برد.

img_8553

img_8544

کم کم به کشتزارهای گندم می رسیم و کشاورزانی را می بینیم که در این کشتزارها مشغول درو گندم هستند. به این محل سوره گفته می شود.پس از پیوستن رودی دیگر، رودخانه پر آب تر شده و اکنون در دشتی جریان می یابد که به آن شلا می گویند.بالاخره به محل ورود رودخانه به دریاچه سد شهید عباسپور می رسیم تعدادی از روستائیان روستای شلا مشغول آب تنی هستند.روستا در سمت مقابل رود قرار دارد از ایشان راه ورود به روستا را می پرسیم که میگویند تنها راه ارتباطی قایق است.جالب اینجاست که گورستان روستا در اینسوی رود قرار دارد و چون بسیاری از گورستانهای  منطقه بختیاری بر روی بعضی از قبرها شیر سنگی قرار داده شده که نشان از دلاوری  متوفی دارد.

   img_8562

img_8559

برای رفتن به امامزاده سلطان ابراهیم هم باید از قایق استفاده کرد. ایستگاه سوار شدن قایق در روستای کوچک دیگری به نام “بهرام آباد شلا” در ساحل شمالی است.قایقران ۱۴۰۰۰ تومان از ما میگیرد تا ما را به سلطان ابراهیم برساند.

pan abbaspour dam

حدود ۱۳ کیلومتر قایق سواری بر روی دریاچه ای که در لابلای کوهها وصخره ها قرار دارد خالی از لطف نیست خصوصا که نم نم باران در روزی گرم ،صفای خاصی به آن می بخشد.حدود ۱۵ دقیقه بعد ما به ایستگاه امامزاده سلطان ابراهیم میرسیم.جمعیت نسبتا زیادی که در ایستگاه ایستاده اند و همچنین قایقهای زیادی که در تردد هستند گواه بر اهمیت این مکان دارد.بسیاری برای زیارت امامزاده از جاهای دور و نزدیک از مسیر ایذه به اینجا می آیند و سوار قایق شده عرض دریاچه را طی کرده به زیارت امامزاده در روستای کارتا  مشرف می شوند. سلطان ابراهیم مرتضی بن عبدالله بن حمزه بن موسی بن جعفر(ع) از اولاد امام موسی بن جعفر (ع) امام هفتم شیعیان است. زیارت ایشان در میان اهالی محلی و همچنین بختیاری ها، اهمیت خاصی دارد بطوری که در مناسبتهای مختلف نذورات متعددی برای آن صورت می گیرد.

img_8597

 از کنار ساحل تا بقعه امامزاده ۷۰۰ متر فاصله وجود دارد.روستا کارتا بیشتر در اطراف امامزاده متمرکز شده و بیشتر اهالی کارهای خدماتی از قبیل اجاره منزل، مغازه های فروش سوغاتی های مذهبی ،بقالی و قهوه خانه دارند .امامزاده از دو اتاق تو در تو و اتاقی که ضریح در آن قرار دارد، تشکیل شده است.برای شب مانی ازخانه یکی از روستائیان استفاده کردیم .خانه شامل یک اتاق سرتاسری بزرگ پانزده  در سه متر بود و اهالی خانه که ۸ نفر بودند با هم در آنجا زندگی می کردند.بابت یک شب ما ۱۰۰۰۰ تومان به این خانواده پرداختیم(برای ۵ نفر)

   صبح هنگام  سوار بر قایق، مسیر ده شیخ را پیش گرفتیم و در جهت خلاف جریان آب وارد رودخانه کارون شدیم.مناظر بسیار زیبایی در دوسوی رود وجود دارد.پس از ۴۵ دقیقه و طی ۲۹ کیلومتر قایق سواری لذت بخش، به ایستگاه قایق ها در منطقه ای به نام گل برد ثریا رسیدیم.گل برد در نزدیکی ده شیخقرار دارد.از ده شیخ که از روستاهای دهستان سوسن است با سواری در عرض ۴۵ دقیقه، مسیری حدودا ۶۵ کیلومتری را تا ایذه طی کردیم.

img_8621

 

مختصات جغرافیایی فاصله از نقطه قبل(متر) ارتفاع(متر) نام محل
N:32° ۱۸′ ۳۵٫۵″

E:49° ۳۴′ ۵۸٫۰″

۱۴۷۵ ابتدای تونل دلا
N:32° ۱۹′ ۱۲٫۳″

E:49° ۳۵′ ۰۶٫۶″

۹۰۰ ۱۴۵۷ انتهای تونل دلا
N:32° ۱۹′ ۱۷٫۷″

E:49° ۳۵′ ۳۶٫۳″

۳۱۰۰ ۱۲۶۴ راهسازی
N:32° ۲۰′ ۱۷٫۶″

E:49° ۳۷′ ۲۶٫۵″

۶۸۰۰ ۸۴۶ تونل نگین-دریاچه شیمبار
N:32° ۲۰′ ۰۹٫۹″

E:49° ۳۸′ ۰۱٫۳″

۲۳۸۰ ۶۴۱ پایین آبشار
N:32° ۱۹′ ۲۵٫۵″

E:49° ۳۹′ ۱۶٫۴″

۳۲۰۰ ۵۸۶ بردگبر
N:32° ۱۹′ ۱۴٫۶″

E:49° ۳۹′ ۳۴٫۹″

۶۵۰ ۵۷۵ چشمه
N:32° ۱۹′ ۱۴٫۹″

E:49° ۳۹′ ۴۵٫۹″

۳۰۰ ۵۶۵ دره انار
N:32° ۱۸′ ۴۹٫۶″

E:49° ۴۰′ ۱۸٫۸″

۵۴۲۰ ۵۶۰ سوره
N:32° ۱۸′ ۰۰٫۰″

E:49° ۴۱′ ۰۲٫۷″

۷۸۲۰ ۵۴۷ ابتدای دریاچه
N:32° ۱۷′ ۵۰٫۶″

E:49° ۴۱′ ۱۵٫۵″

۵۰۰ ۵۴۹ شلا
N:32° ۱۷′ ۵۰٫۸″

E:49° ۴۱′ ۳۲٫۳″

۸۰۰ ۵۵۱ بهرام آباد شلا
N:32° ۱۳′ ۰۷٫۲″

E:49° ۴۶′ ۳۶٫۷″

۱۲۷۰۰ ۵۴۷ ایستگاه قایق سلطان ابراهیم
N:32° ۱۲′ ۵۸٫۶″

E:49° ۴۶′ ۱۰٫۶″

۷۰۰ ۶۰۳ امامزاده سلطان ابراهیم
N:32° ۰۳′ ۵۴٫۷″

E:49° ۴۹′ ۴۴٫۰″

۲۹۰۰۰ ۵۷۵ ایستگاه قایق گل برد ثریا
N:32° ۰۳′ ۲۹٫۵″

E:49° ۴۹′ ۱۵٫۶″

۳۵۰ ۵۸۳ ده شیخ

 

افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

iranpour@irangardan.ir

Share

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !