خانه / حیات وحش / فلامینگوها

فلامینگوها

فلامینگوها

 نویسنده : علی ترک قشقایی

  فلامینگوها یکی از قدیمیترین و باستانی ترین گونه های پرنده هستند. در گذشته آنها به راسته (Ciconiiformes) تعلق داشتند. اما در رده بندی جدید به راسته فلامینگو سانان(Phoenicopteriformes) و خانواده فلامینگوییان (Phoenicopteridae) تعلق دارند و 6 گونه و زیر گونه اند.  پرندگانی کنار آبزی و بسیار اجتماعی اند.  پاها و گردنی دراز و S شکل دارند. هنگام پرواز گردن و پاهای خود کاملا کشیده نگه می دارند. شکل منقار آنها در میان پرندگان جهان منحصر به فرد است و با یک زاویه به سمت پایین شکستگی دارد. منقار بالایی فلامینگو توانایی حرکت دارد. سرعت پرواز در آنها به 60 کیلومتر در ساعت هم می رسد. زیستگاه آنها لاگونها (lagoons) و دریاچه های شور یا قلیایی(soda = alkaline) کم عمق می باشد. آنها برای نوشیدن آب به دریاچه ها و رودخانه های آب شیرین می روند و برای تغذیه به دریاچه های شور و قلیایی مراجعت می کنند. شناگران قابلی هستند ولی آبهای کم عمق را ترجیح می دهند. آبهای قلیایی به تدریج می تواند گوشت و استخوان جانوران دیگر را از بین ببرند، اما فلامینگو ها به این آبها سازگار شده و به آسانی در آنها راه می روند و تغذیه می کنند.  فلامینگوهای بالغ پاهایی قرمز رنگ دارند، اما جوان ها به رنگ خاکستری دودی  با پاهایی به رنگ قهوه ای تیره مشاهده می شوند، هر سن بالاتر رود رنگ از خاکستری به طرف صورتی یا قرمز بیشتر متمایل می شود. رژیم غذایی آنها شامل جلبک ها، خزه ها، پلانکتون ها از جمله سخت پوستان بویژه آرتمیا و نرمتنان می باشد. کم و کوچک بودن شکار پرنده را مجبور به فعالیت زیاد می کند. آنها پیچیده ترین سیستم تغذیه ای را دارند. زندگی در دریاچه های نمک و مناطق گرمسیر جهان برای فلامینگو ها راحت تر است زیرا پلانکتونها در دمای 15 درجه سلسیوس تولید مثل کرده و در دمای بالای 40 درجه تولید مثل آنها بسیار سریع تر است به همین دلیل فلامینگوها بیشتر در مناطق گرم و خشک دیده می شوند. گروه توسط یک نر قوی و با تجربه به نام نر سر گروه (آلفا) هدایت می شود. نر سر گروه بیشتر وظیفه کنترل جمعیت را بر عهده دارد تا قلمرو تغذیه ای تک تک افراد حفظ شود.  آشیانه به صورت کلونی و روی زمین و با گل ساخته می شود و به صورت یک مخروط با سر تخت نمایان است. این آشیانه ها در مقابل رطوبت مقاومند. معمولا یک تخم سفید رنگ می گذارند و حدود 28 روز روی تخم می خوابند. نر و ماده هر دو روی تخم می خوابند و به صورت مشترک از جوجه ها مراقبت (biparental care) می کنند.

flamingo

 جوجه ها نیمه خود کفا(semi-precocial) هستند. به لحاظ اکولوژی فلامینگوها استراتژی k دارند، آنها حتی در چندین سال خشکسالی ممکن است تولید مثل نکنند.  سه انگشت جلو در پا پرده دار(palmate) دارند. طول آنها از 80 تا 145 سانتیمتر و وزنشان از 9/1 تا 3 کیلوگرم متغیر است. ماده ها از نرها کوچکترند. رنگ پر و بال آنها صورتی، مایل به قرمز یا سفید با بالهای سیاه است.  پر ریزی از اواخر بهار شروع و تا اواخر تابستان ادامه می یابد.هنگام پرواز از روی آب ابتدا چند متری روی آب می دوند و هنگام فرود آمدن روی آب بال بازروی دارند. آنها در خاورمیانه، آمریکای جنوبی، جنوب و شمال غربی افریقا، شرق آفریقا(اطراف دریاچه ویکتوریا) و جنوب اروپا پراکنش دارند. 6 گونه و زیرگونه آنها عبارتند از:

1) Andean flamingo (Phoenicoparrus andinus)

2) Caribbean flamingo (P. ruber ruber)

3) Chilean flamingo (P. r. chilensis)

4) Greater flamingo (P. r. roseus)

5) James flamingo (P. jamesi)

6) Lesser flamingo (P.minor)

فلامینگوها در ایران

دو گونه فلامینگوی بزرگ(Greater flamingo) و فلامینگو کوچک( Lesser flamingo) در ایران یافت می شوند. فلامینگو کوچک در ایران فقط در سواحل خلیج فارس زمستانگذرانی می کنند، اما فلامینگو بزرگ در ایران بومی و تخم گذار است. فلامینگوی بزرگ در کنار دریاچه هایی نظیر ارومیه، دریاچه آران و بیدگل و گاوخونی و سایر دریاچه های شور مثل بختگان(نیریز) و طشک (نرگس) سابقه جوجه آوری دارد. اما در سالهای اخیر با احداث سدهای متعدد در حوضه این در یاچه ها و بالا رفتن شوری آب آنها بسیاری از جوجه قبل از بلوغ از بین می روند و بسیاری از فلامینگوهای بالغ نیز تولید مثل نمی کنند.  فلامینگو ها در دریاچه های شور تغذیه و در دریاچه های آب شیرین یا دهانه رود خانه های آب شیرین آب می نوشند و پرهای خود از نمک متبلور شده می زدایند. در آغاز فصل سرما فلامینگوهای دریاچه ارومیه به نواحی جنوبی و شرقی ایران کوچ می کنند. آنها مسافت بین ارومیه تا تالاب میانکاله را در یک روز پرواز می کنند. در دریاچه ارومیه فلامینگو ها از دو نوع غذای اصلی تغذیه می کنند. یکی آرتمیای ارومیه (Artemia urmiana) و دیگری نوعی جلبک ماکروسکوپی به نام مونواستروما(Monostroma) است.   این جلبک به صورت شناور و یا متصل به سنگها و تاسیسات درون آب ارومیه می چسبد و علاوه بر فلامینگو غذای پرندگان دیگر نبز می باشد.عامل صورتی یا صورتی متمایل یه قرمز پرهای فلامینگو رنگیزه کاروتن(carotene) است که به میزان زیاد در بدن سخت پوستانی چون آرتمیا وجود دارد. فلامینگوها و سایر در پرندگان سیست(تخم) آرتمیا را به سایر دریاچه ها به خصوص دریاچه های شور منتقل می کنند به ترتیب که سیست آرتمیا به پرهای آنها می چسبد و به دلیل مقاومت در شرایط خشک به آسانی از یک دریاچه به دریاچه دیگر منتقل می شود.  

 

منابع :

1) ترک قشقایی، علی، فرهنگ جامع لغات و اصطلاحات بیولوژی پرندگان، منتشر نشده.

2) جبارلوی شبستری ، دریاچه ارومیه (اشک طبیعت ایران)، نقش مهر، 1378

3) فیروز، اسکندر، حیات وحش ایران( مهره داران)، مرکز نشر دانشگاهی، 1378

4) منصوری، جمشید، راهنمای صحرایی پرندگان ایران، نشر ذهن آویز،1379

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !