خانه / گزارش سفر به سایر کشورها / سال88 / ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -125 ارﻣﻨﺴﺘﺎن
ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -125 ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -125 ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﻣﻮﺗﻮر ﻫﻮﻧﺪا -125 ارﻣﻨﺴﺘﺎن

ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ، ﺳﻔﺮي اﺟﺒﺎري ﺑﺮاي دوﺳﺘﺪاران ﺑﻪ ﺳﻔﺮ و ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدي ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺧﺼﻮﺻﺎ اگر ﭘﻴـﺸﻴﻨﻪ اي ﻣﺸﺘﺮك ﺑﺎ ﻣﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ..

ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺣﺪود 30000 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ (ﺑﻪ اﻧﺪازه اﺳﺘﺎن ﻛﺮدﺳﺘﺎن) وﺳﻌﺖ دارد. ﺟﻤﻌﻴـﺖ آن ﺣـﺪود 3/5 ﻣﻴﻠﻴـﻮن ﻧﻔـﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪود ﻳﻚ و ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ آن در اﻳﺮوان ﻛﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ، زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ.

ارﻣﻨﺴﺘﺎن از ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﮔﺬر زﻣﺎن ﻣﺤﻞ ﻛﺸﻤﻜﺸﻬﺎي ﺳﻴﺎﺳﻲ و فرهنگی ﺑـﻮده اﺳـﺖ. ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺗـﺎرﻳﺨﻲ وﺟـﻮد ﺗﻤﺪن در ﻣﻨﻄﻘﻪاي ﻛﻪ ﻫﻢاﻛﻨﻮن ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد، ﺑﻪ 3000 ﺳﺎل ق.م. ﺑﺎز ﻣﻲﮔـﺮدد. ﻧﺨـﺴﺘﻴﻦ ﻗـﻮم ﺳـﺎﻛﻦ در اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ “ﺳﻮﺑﺎري”ﻫﺎ ﺑﻮدﻧﺪ. ﭘﺲ از آن، در ﺣﺪود 1500 ق.م.، اﻣﭙﺮاﺗﻮري آﺷﻮر ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺴﻠﻂ ﺷﺪ. در ﺳﺎل 860 ق.م. ﻗﻮم اورارﺗﻮ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺴﻠﻂ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ و ﺷﻬﺮ “ارﺑﻮﻧﻲ” ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﺮوان شهرت ﻳﺎﻓـﺖ، در ﻫﻤـﻴﻦ زﻣﺎن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ.

آرﻣﻦﻫﺎ (اراﻣﻨﻪ) ﻛﻪ از ﻧﮋاد ﻫﻨﺪ و اروﭘﺎﻳﻲ ﺑﻮدﻧﺪ در ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ ﻳﺎ ﺷﺸﻢ ق.م. ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ وارد ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺮ آن ﺣﻜﻮﻣﺖ راﻧﺪﻧﺪ. ﺑﺎ ﻗﺪرت ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن در اﻳﺮان، ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻧﻴﺰ ﺗﺤﺖ ﺗﺴﻠﻂ اﻳﻦ اﻣﭙﺮاﺗﻮري ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﺲ از آن ﻫﻤﻮاره ﻳﺎﺗﺤﺖ ﺗﺴﻠﻂ اﻳﺮاﻧﻴﺎن و ﻳﺎ ﺗﺤﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ روﻣﻴﺎن ﺑﻮد و در ﻣﻮاﻗﻊ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ داراي اﺳﺘﻘﻼل ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، از زﻣﺎن ﻇﻬﻮر اﺳﻼم، ﺗﺤﺖ اﺳﺘﻴﻼي ﺧﻠﻔﺎي اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻮد و از آن ﭘﺲ، در ﺣﺪود 2 ﻗﺮن، ﺗﺎ زﻣﺎن ﻫﺠﻮم ﺗﺮﻛﺎن، ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻣـﺴﺘﻘﻞ داﺷﺖ. از آن زﻣﺎن ﺑﻪ ﺑﻌﺪ، ﻣﻴﺎن دوﻟﺖﻫﺎي ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ، ﺻﻔﻮي، و روﺳﻴﻪ ﺗﺰاري دﺳﺖ ﺑـﻪ دﺳﺖ ﺷـﺪ. اﻳﺮوان در 1387 م ﺑﻪ ﭼﻨﮓ ﺗﻴﻤﻮر اﻓﺘﺎد و ﺑﻪ ﺗﺎراج رﻓﺖ. ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﻛﺰ اﺟﺮاﻳﻲ اﻳﻠﺨﺎﻧﻴﺎن درآﻣﺪ، و ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻫﻤﻴـﺖ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ ﺧـﻮد در ﻃﻲ ﻗﺮنﻫﺎ، ﺑﺎرﻫﺎ ﻣﻴﺎن ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﻫﺎ و اﻳﺮاﻧﻴﺎن رد و ﺑﺪل ﺷﺪ. در اوج ﺟﻨﮓﻫﺎي ﻣﻴﺎن اﻳﺮان و ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ در 1513 ﺗـﺎ 1737، ﺷﻬﺮ 14 ﺑﺎر دﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺷﺪ. در دوران ﺷﺎه ﻋﺒﺎس اول و در 1604، دهﻫﺎ ﻫﺰار ارﻣﻨﻲ ﺑﻪ اﻳﺮان ﻛﻮﭼﺎﻧﺪه ﺷﺪﻧﺪ. اوﻟﻴﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻛﻮچﻫﺎ اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ درﺻﺪ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺳﺎﻛﻦ در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ 80 درﺻﺪ رﺳﻴﺪ در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ارﻣﻨﻴﺎن ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺎﻗﻲﻣﺎﻧﺪه درﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﻪ 20 درﺻﺪ ﻫﻢ ﻧﻤﻲرﺳﻴﺪ. ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﺪﺗﻬﺎي زﻳﺎدي ﺟﺰﺋﻲ از اﻳﺮان ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ. در ﺳﺎل 1206 ﻫﺠﺮي ﺧﻮرﺷـﻴﺪي (1827ﻣﻴﻼدي) در زﻣﺎن ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺷﺎه ﻗﺎﺟﺎر، ﺳﭙﺎه اﻳﺮان از روﺳﻴﻪ ﺗﺰاري ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرد و ﺳﭙﺲ در پی ﭘﻴﻤﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﻛﻤﺎﻧﭽﺎي، ارﻣﻨﺴﺘﺎن رﺳﻤﺎ از اﻳﺮان ﺟﺪا ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺧﺎك روﺳﻴﻪ ﭘﻴﻮﺳﺖ. در 1828 م. ﺑـﻪ ﻓﺪراﺳـﻴﻮن ﻗﻔﻘـﺎز (آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن،ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن، ارﻣﻨﺴﺘﺎن) ﭘﻴﻮﺳﺖ و در 1922 رﺳﻤاً ﻳﻜﻲ از ﺟﻤﻬﻮريﻫﺎي ﺷﻮروي ﺳﺎﺑﻖ ﺷﺪ، و ﺳـﺮاﻧﺠﺎم در ﺳـﺎل 1991، اﺳﺘﻘﻼل ارﻣﻨﺴﺘﺎن رﺳﻤاً اﻋﻼم ﮔﺮدﻳﺪ.ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﻛﻨﻮن رواﺑﻂ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺎ اﻳﺮان ﺑﻪ وﻳﮋه در اﻣﻮر ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي واﻧﺮژی دارد.

ﺳﻔﺮ ﻣﺎ از ﺗﺒﺮﻳﺰ آﻏﺎز ﺷﺪ. ﻣﻘﺼﺪ ﻣﺎ ﻣﺮز ﻧﻮردوز در ﻛﻨﺎر رود ارس ﺑﻮد. ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻧﻮردوز ﻣﻲ ﺗﻮان اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺟﻠﻔﺎ رﻓﺖ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮق از ﻛﻨﺎر ارس ﻣﺴﻴﺮ را اداﻣﻪ داد ﺗﺎ ﭘﺲ از 70 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻧـﻮردوز رﺳـﻴﺪ. ﻛﺮاﻳـﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ درﺑـﺴﺖ از ﺗﺒﺮﻳﺰ ﺗﺎ ﻣﺮز ﻧﻮردوز 45-40 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ 200 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي ﺣﺪود دو و ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺖ زﻣﺎن ﻧﻴﺎز دارد.

1

در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻤﺮك ﻧﻮردوز ﭘﺲ از ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﺮوﺟﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﺎن ( ﺷﻬﺮﻳﻮر 88) ﭘﻨﺞ ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ، وارد ﻗﺴﻤﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺎرﻫﺎي ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﺎﻓﺮﻳﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺎ ﻛﻤﻚ اﺷﻌﻪ اﻳﻜﺲ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد. ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪي ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﺳﭙﻮرت اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﺮ ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻣﺤﻞ زده ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺳﭙﺲ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎرج ﺷﺪه ، ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﻞ ﺑﺰرﮔﻲ ﻛﻪ ﺑـﺮ روي رودﺧﺎﻧﻪ ارس اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﺴﻴﺮ را اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. ﻗﺒﻞ از ﻋﺒﻮر از ﭘﻞ، ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﻣﺠﺪدا ﭼﻚ ﻣـﻲ ﺷـﻮد. ﺑﺎ ﮔﺬر از روي ﭘﻞ وارد ﺧﺎك ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﻧﮕﻬﺒـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ در آن ﺳـﻮي ﭘـﻞ اﻳـﺴﺘﺎده اﺳـﺖ اوﻟـﻴﻦ ﻧﻔـﺮي اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﻣﺎ را ﭼﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺮزﺑﺎﻧﻬﺎي ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻣـﺸﺘﺮك اﻟﻤﻨـﺎﻓﻊ و از ﺟﻤﻠﻪ ارﻣﻨﺴﺘﺎن، ﻣﻠﻴﺖ روﺳﻲ دارﻧـﺪ.

ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻤﺮك ﻗﺴﻤﺖ ارﻣﻨﻲ ﻧﺸﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﺎ ورود ﺑﻪ داﺧﻞ اﻳﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺑﺘﺪا ﺑﺮ روي ﻓﺮﻣـﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دو زﺑﺎن ارﻣﻨﻲ و اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺑﻪ ﻣﺎ داده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺷﺨﺼﻲ ﺧـﻮد را ﻣﻲ ﻧﻮﻳـﺴﻴﻢ ، ﺑـﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ اﻇﻬﺎرﻳﻪ و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﭘﺎﺳﭙﻮرت و ﺑﺎ درﻳﺎﻓﺖ 4000 درام (ﺣﺪود 12 دﻻر) وﻳﺰاي 21 روزه ﺗﻮرﻳﺴﺘﻲ ﺻﺎدر ﻣﻲ ﺷﻮد. در اﻳﻦ زﻣﺎن ﻫﺮ دﻻر آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﻌﺎدل 270 درام ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ. در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪي ﻣﻬﺮ ورود ﺑﺮ روي وﻳﺰا زده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺳـﭙﺲ ﺑﺎرﻫﺎي ﻫﻤﺮاه ﻣﺴﺎﻓﺮان در دﺳﺘﮕﺎه اﺷﻌﻪ اﻳﻜﺲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﭘﺲ از ﭼﻚ ﻣﺠﺪد وﻳﺰا و ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﺗﺸﺮﻳﻔﺎت ﮔﻤﺮﻛﻲ ﺗﻤﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد. از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ و ﺟﺎده ﭘﻴﺶ رو را اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. ﻣﺮز ﻧﻮردوز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺷﺒﺎﻧﻪ روزي ﺑﺎز اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ در زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﻔﺖ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻧﻴﻢ ﺗﺎ ﻳﻜﺴﺎﻋﺖ ﻣﻮﻗﺘﺎ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد. 100 ﻣﺘﺮ ﺟﻠـﻮﺗﺮ از ﻧﮕﻬﺒـﺎﻧﻲ ﻧﻬـﺎﻳﻲ ﺧـﺎرج ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﺗﻌـﺪاد زﻳﺎدي اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ در اﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣـﺴﺎﻓﺮاﻧﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺗـﺼﻤﻴﻢ دارﻧـﺪ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑﺮوﻧـﺪ. ﺑـﺮ اﺳـﺎس آﺧـﺮﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ داﺷﺘﻴﻢ ﻛﺮاﻳﻪ درﺑﺴﺘﻲ ﺗﺎ اﻳﺮوان 120 دﻻر ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد. وﻟﻲ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺷـﺪﻳﻢ ﭼﻴﺰي ﻏﻴﺮ از اﻳﻦ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﺮد. ﻧﺮخ راﻳﺞ ﭼﻴﺰي ﺑﻴﻦ 200 ﺗﺎ 300 دﻻر ﺗﺎ اﻳﺮوان ﺑﻮد. ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺑﺎ ﻛﻤﻲ ﭼﺎﻧﻪ زدن ﺑﺮ ﺳـﺮ 55000 درام ﺑﻪ ﺗﻮاﻓﻖ رﺳﻴﺪﻳﻢ. راﻧﻨﺪه ﻣﺎ ﭘﺴﺮ ﺟﻮاﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم “ﻛﺎرن” ﺑﻮد. ﻓﺎرﺳﻲ را دﺳﺖ و ﭘﺎ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣـﻲ ﻛـﺮد .اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ او ﻧﻴـﺰ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه اﭘﻞ وﻛﺘﺮا ﻣﺪل ﺳﺎل 2007 دوﮔﺎﻧﻪ ﺳﻮز ﺑﻮد. ﻛﺎرن ﮔﻔﺖ ﻛﻪ از اﻫﺎﻟﻲ ﻫﻤﺎن روﺳﺘﺎي ﻣﺮزي ﺑﻪ ﻧـﺎم Agarak اﺳﺖ. اﺑﺘﺪاي ﻣﺴﻴﺮ از ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺷﻤﺎﻟﻲ رود ارس ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮق ﻣﻲ ﮔﺬﺷﺖ. ﺑﺮ ﺧﻼف آﻧﺴﻮي رود، ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺮاﻧﻪ اﻳﺮاﻧـﻲ رود ارس، ﭼﻨﺪﻳﻦ ردﻳﻒ ﺳﻴﻢ ﺧﺎردار، رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺳﺎﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﻛﺮده اﺳﺖ. 8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺷـﻬﺮ Meghri ﻣﻲ رﺳﻴﻢ . ﻣﻐﺮي ﺷﻬﺮي ﻛﻮﭼﻚ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻴﺖ 4500 ﻧﻔﺮي اﺳﺖ. ﺟﺎده اﺻﻠﻲ از ﻣﻴـﺎن ﺷـﻬﺮ ﻣـﻲ ﮔـﺬرد. ﺑـﺎ ﻧﮕـﺎه ﻛﺮدن ﺑـﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎي ﺷﻬﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان آﺛﺎر ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه از اﺗﺤﺎد ﺟﻤﺎﻫﻴﺮ ﺷﻮروي را دﻳﺪ.ﻧﻤﺎي ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺮدم ﺑﺮاي ﺧﺸﻚ ﻛﺮدن ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ از ﺑﺎﻟﻜﻦ آﭘﺎرﺗﻤﺎن ﺧﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺮﻗﺮه و ﻃﻨـﺎب ، ﺑﻨـﺪ رﺧـﺖ ﻃـﻮﻳﻠﻲ را ﺑـﻪ آﭘﺎرﺗﻤـﺎن ﻣﺠﺎور و ﺣﺘﻲ ﺗﻴﺮ ﭼﺮاغ ﺑﺮق ﻛﺸﻴﺪه اﻧﺪ و اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﻛﺸﻲ ﻫﺎي ﻧﺎ ﻣﻨﻈﻢ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻪ زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺷﻬﺮ ﻟﻄﻤﻪ وارد ﻛـﺮده. اﻳـﻦ ﺷـﻴﻮه در ﺳﺮاﺳﺮ ﻛﺸﻮر ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺟﺎده ﻣﻐﺮي ﺑﻪ Kajaran ﺟﺎده اي ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ. راﻧﻨﺪﮔﻲ در ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺎده اي ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺠﺮﺑﻪ اﺳـﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﻛﺮاﻳﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﺮاي ﻋﺒﻮر از اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از اﻓﺮاد ﺑﻮﻣﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛـﺮد. ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻤﻲ ﭘﺲ از ﻣﻐﺮي ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺑـﻪ ﺟﻨﮕﻠﻬـﺎي ارﺳـﺒﺎران دارد. در اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﭼـﺸﻤﻪ ﺳـﺎرﻫﺎي ﻓﺮاوان وﺟﻮد دارد. ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از ﺟﺎري ﺷﺪن آب در ﺳـﻄﺢ ﺟـﺎده ﺑـﺎ ﻟﻮﻟـﻪ ﻛـﺸﻲ در ﻣﺤـﻞ ﻫـﺎي ﺧﺎﺻـﻲ آﺑﺨـﻮري درﺳﺖ ﻛﺮده اﻧﺪ. اﻳﻦ آﺑﺨﻮري ﻫﺎ را در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ ارﻣﻨـﺴﺘﺎن ﻣـﻲ ﺗـﻮان دﻳـﺪ. ﻛـﺎرن در ﻛﻨـﺎر ﻳﻜـﻲ از اﻳـﻦ آﺑﺨﻮري ﻫﺎ اﻳﺴﺘﺎد و ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ: “ﭘﻴﺎده ﺷﻮﻳﺪ، آب ﻣﻔﺖ”! ﻣﺎ ﻫﻢ از آن آب ﻣﻔﺖ ﻧﻮﺷﻴﺪﻳﻢ و اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ آب ﻣﻔﺖ ﺧﺎﻃﺮه اي ﺟﺎﻟﺐ از ﺳﻔﺮ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﺎ ﺷﺪ. ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻐﺮي ﺗﺎ ﻛﺎﺟﺎران ﺣﺪود 40 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﻜﺴﺎﻋﺖ زﻣـﺎن ﻧﻴـﺎز دارد. ﺑﺎ اداﻣﻪ اﻳﻦ ﺟﺎده ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑـﻪ ﺷـﻬﺮ ﻧـﺴﺒﺘﺎ ﺑـﺰرگ Kapan ﻣﻴﺮﺳـﻴﻢ اﻳـﻦ ﺷـﻬﺮ در دره اي ﺳﺮﺳـﺒﺰ و در ﻛﻨـﺎر رودﺧﺎﻧـﻪ Voghji ﻗﺮار دارد. در ﻃﻮل اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ 36 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي دو ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق-آﺑﻲ وﺟﻮد دارد. در داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﻘﺎﻳﺎﻳﻲ از ﻳـﻚ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻪ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ اي اﺳﺖ. در ارﻣﻨﺴﺘﺎن روﺳﺘﺎﻫﺎي زﻳﺎدي وﺟـﻮد ﻧـﺪارد.

ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از ﻓﺮوﭘﺎﺷﻲ ﺷﻮروي ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻛﺸﻮري، ﺑﻴﺸﺘﺮ روﺳﺘﺎﺋﻴﺎن در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘـﻪ، در ﺷـﻬﺮي ﺳـﺎﻛﻦ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺰ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ اي ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺳﺎﻛﻦ در آن ﺷﻬﺮ در آن ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑـﻮده اﻧـﺪ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻫﺮ ﺟﻤﻬﻮري ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻛﺸﻮر ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺴﻴﺎري از اﻳﻦ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﺎ دﻳﺪﻳﻢ ﻛﻪ اﻛﺜﺮا ﺑﻪ وﻳﺮاﻧﻪ اي ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ. در ﺷﻬﺮ ﻛﺎﭘﺎن ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از 50000 ﻧﻔﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖ دارد ﻣﺠﺴﻤﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﻛـﻪ ﺟﻨﮕﺠـﻮﻳﻲ ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺐ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ، ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد.

2

3

ﻛﺎرن ﺑﺮاي ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي ﮔﺎز در ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳـﻮﺧﺘﮕﻴﺮي ﮔﺎز ﻧﺪاﺷـﺖ، اﻳـﺴﺘﺎد و از ﻣـﺎ ﺧﻮاﺳﺖ در زﻣﺎن ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ را ﺗﺮك ﻛﻨﻴﻢ. اﺑﺰار ﺳﻮﺧﺖ رﺳﺎﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ اﺑﺰاري ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﮔﺎز ﭘﻴﻚ ﻧﻴﻜﻲ ﭘـﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟﻪ ﺑﻮي ﮔﺎز ﺣﺲ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد. ﺑﻌﺪ از ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ ﺗﻤﺎم ﻣﺴﻴﺮ را ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺖ ﮔﺎز ﻃﻲ ﻛﺮده اﻳﻢ. ﺑﺎ ذﻫﻨﻴﺘﻲ ﻛﻪ از اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎي ﮔﺎز ﺳﻮز داﺧﻠﻲ دارﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻛﻤﻲ ﻋﺠﻴـﺐ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﻴﺪ ﭼـﻮن ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﺎ ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ از ﺑﻨﺰﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﺮد ﺗﻔﺎوت ﭼﺸﻤﮕﻴﺮي ﻧﺪاﺷﺖ. ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻗﻴﻤـﺖ ﺑـﺎﻻي ﺑﻨـﺰﻳﻦ در ارﻣﻨﺴﺘﺎن (ﻫﺮ ﻟﻴﺘﺮ 360-370 درام ﻛﻪ ﻣﻌﺎدل 1300 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ) ﺑﺴﻴﺎري از اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎ دوﮔﺎﻧﻪ ﺳﻮز ﻫـﺴﺘﻨﺪ و ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻬﺎي ﺳﻮﺧﺖ ﮔﺎز ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﻲ در ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر وﺟﻮد دارد. ﻛﺎرن ﻣﻲ ﮔﻔﺖ ﺑﺮاي ﻃﻲ ﻛﺮدن ﻣﺴﺎﻓﺖ 400 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي ﻣﻐـﺮي ﺗﺎ اﻳﺮوان ﻧﻴﺎز ﺑﻪ دوﺑﺎر ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي ﮔﺎز اﺳﺖ. ﺑﺎﺑﺖ ﻫﺮ ﺑﺎر ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي 600 درام ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﺪ. ﻣـﺴﺌﻠﻪ ﺟﺪﻳﺪي ﻛـﻪ اﺑﺘﺪا در ﻛﺎﭘﺎن ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ، ﺗﻮاﻟﺖ ﺑﻮد! در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻮاﻟﺘﻬﺎ ﻣﺪل اﻳﺮاﻧﻲ داﺷﺖ وﻟﻲ از دﺳﺘﻤﺎل ﺗﻮاﻟﺖ، ﺷﻴﺮ ﻳﺎ ﺷـﻴﻠﻨﮓ آب ﺧﺒﺮي ﻧﺒﻮد و اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﻓﻘﻂ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻓﻠﺶ ﺗﺎﻧﻚ ﺑﻮد! در ﺳﺮﺗﺎﺳـﺮ ﻛـﺸﻮر ارﻣﻨـﺴﺘﺎن، ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﮔـﺎز ﻛـﺸﻲ ﺑـﻪ ﺻﻮرت روﻛﺎر وﺟﻮد دارد . ﮔﺬر ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎي ﮔﺎز از ﻛﻨﺎر و ﺑﺎﻻ ﺟﺎده ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜـﻪ ﭼﻬـﺮه ﺟـﺎده ﻫـﺎ و ﺷـﻬﺮ ﻫـﺎ را زﺷـﺖ ﻛﺮده، ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎاﻣﻦ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ آﻳﺪ.

4

ﺟﺎده 68 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي ﻛﺎﭘﺎن ﺑﻪ ﮔﻮرﻳﺲ (Goris) ﻧﻴﺰ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ و ﭘﻴﭽﻬـﺎي ﺗﻨـﺪ اﺳـﺖ. در 5 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮي ﮔـﻮرﻳﺲ ﺑﺮاي ﻧﻬﺎر در رﺳﺘﻮران ﺑﻴﻦ راﻫﻲ اﻳﺴﺘﺎدﻳﻢ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻛﺎرن اﻳﻨﺠﺎ رﺳﺘﻮراﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﺮاﻧﻲ ﻫﺎ در آن ﺗﻮﻗﻒ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ. اﻟﺒﺘـﻪ اﮔﺮ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﻳﺎدآوري ﻧﻤﻲ ﻛﺮد، ﺧﻮدﻣﺎن ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﺪﻳﻢ ﭼﻮن ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن آن ﺑـﻪ ﻓﺎرﺳـﻲ ﺻـﺤﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ. ﺑﺮﺧﻲ ﻛﻪ در ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻮدﻧﺪ، ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺳـﻔﺮ ﺧـﻮد را در اﺧﺘﻴـﺎر ﻣـﺴﺎﻓﺮان دﻳﮕـﺮ ﻣـﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ. ﭘـﺲ از ﺻﺮف ﻧﻬﺎري ﮔﺮان ﻗﻴﻤﺖ ﻋﺎزم ﮔﻮرﻳﺲ ﺷﺪﻳﻢ. ﮔﻮرﻳﺲ ﺷﻬﺮ ﻧـﺴﺒﺘﺎ ﺑـﺰرگ و آﺑـﺎدي در دره اي ﻋﻤﻴـﻖ اﺳـﺖ. رودﺧﺎﻧـﻪ ﭘﺮآﺑﻲ (Vararik) از ﻛﻨﺎر آن ﻣﻲ ﮔﺬرد و از ﻧﻈﺮ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻴﺎﻧﻪ راه اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺳﻤﺖ Vayk ﻣـﺴﻴﺮ را اداﻣـﻪ ﻣـﻲ دﻫـﻴﻢ ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ارﺗﻔﺎع زﻳﺎدي ﻛﻪ دارﻳﻢ از ﺟﻨﮕـﻞ ﺧﺒـﺮي ﻧﻴـﺴﺖ و ﻣﺮاﺗـﻊ وﺳـﻴﻊ ﺟـﺎي آن را ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﻧـﺪ. در ﺷـﻬﺮ Vayk ﻣﺠـﺪدا ﺳﻮﺧﺘﮕﻴﺮي ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ . ﭘﺲ از ﮔﺬر از ﺷﻬﺮ Areni و ورود ﺑﻪ دﺷﺖ آرارات، ﻛﻮﻫﻬﺎي آرارات ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. اﻳﻦ دو ﻛﻮه ﻣﻘﺪس در ﻓﺮﻫﻨﮓ اراﻣﻨﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺲ و ﻣﺎﺳﻴﺲ ﻣﻌﺮوﻓﻨـﺪ، اﻛﻨﻮن در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺗﺮﻛﻴﻪ ﻗـﺮار دارﻧـﺪ.

داﻣﻨﻪ ﻫﺎي ﻛﻮه آرارات ﻛﻮﭼﻚ در ﻣﻨﺘﻬﻲ اﻟﻴﻪ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻗﺮار دارد. ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ در اﻳﺮان ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﻪ ﻣﺮز ﻣﺸﺘﺮك دارد ﺑﻪ ﻧﺎم ﭼﺸﻤﻪ ﺛﺮﻳﺎ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ اي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﻮراﻻن ﻗﺮار دارد. در ﺳﺮاﺳﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻘﺎﻳﺎي ﮔﺪازه ﻫﺎي آﺗﺸﻔﺸﺎﻧﻲ آرارات ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﺗـﺼﻮﻳﺮ ﻫـﻮاﻳﻲ اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘـﻪ را ﺳـﻴﺎه ﭘـﻮش ﻛـﺮده اﺳـﺖ.ﺑﺎرﻳﻜﻪ اي از ﺧﺎك ﺗﺮﻛﻴﻪ، ارﻣﻨﺴﺘﺎن را از اﻳﺮان ﺟﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ. ﻫﻤﻴﻦ ﺑﺎرﻳﻜﻪ ﻛﻪ ﻋﺮض آن ﺷـﺎﻳﺪ ﺑـﻪ ﭼﻨـﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻫﻢ ﻧﺮﺳﺪ، ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﺮاﻧﺰﻳﺘﻲ ﻛﺎﻻ از ﻧﺨﺠﻮان ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﻛﻪ ﺑـﻴﻦ ﺗﺮﻛﻴـﻪ و ارﻣﻨـﺴﺘﺎن وﺟﻮد دارد، ﻣﺮزﻫﺎي ﺑﻴﻦ دو ﻛﺸﻮر ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ دوﻟﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻧﺴﻞ ﻛﺸﻲ اراﻣﻨﻪ در ﺳﺎل 1915 ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﻫﺎ ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﻴﻮﺳﺖ و ﻗﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﻳﻚ و ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮن ارﻣﻨﻲ در اﻳﻦ زﻣﺎن ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ. اﻳﻦ واﻗﻌﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﺗﻴﺮﮔﻲ رواﺑـﻂ ﺑـﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ اﺳﺖ.

ﭘﺲ از ﺷﺶ و ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان وارد ﺷـﺪﻳﻢ. ﻃﺒـﻖ ﻗـﺮار ﻗﺒﻠـﻲ ﺑـﺎ ﻳﻜـﻲ از دوﺳـﺘﺎن داﻧـﺸﺠﻮ در اﻳـﺮوان ﺑـﻪ ﻣﻴـﺪان ﻫﺮاﭘﺎراك(ﺟﻤﻬﻮري) رﻓﺘﻴﻢ و ﺑﻪ اﺗﻔﺎق او راﻫﻲ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺷﺪﻳﻢ. ﭘﺲ از ﻛﻤﻲ اﺳﺘﺮاﺣﺖ و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻗﻮا ﻣﺠﺪدا ﺑﺮاي ﺑﺎزدﻳـﺪ و آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻫﺮاﭘﺎراك Hraparak ﺑﺎزﮔﺸﺘﻴﻢ. در ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان ﻋﻠﻲ رﻏﻢ ﮔﺬﺷﺖ 18 ﺳﺎل از اﺳﺘﻘﻼل، ﻫﻨﻮز ﻓﻀﺎي ﻛﺸﻮر ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴﺴﺘﻲ ﺷﻮروي را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺲ ﻛﺮد. آﭘﺎرﺗﻤﺎﻧﻬﺎي 8-7 ﻃﺒﻘﻪ ﻳﻚ ﺷﻜﻞ ﺑﺎ ﻧﻤﺎي ﺑـﻲ روح، ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬـﺎي ﻋﺮﻳﺾ و اﺗﻮﺑﻮﺳﻬﺎي ﺑﺮﻗﻲ ﻓﺮﺳﻮده و اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻫﺎي روﺳﻲ ﻗﺪﻳﻤﻲ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ وﺟﻮد اﺗﻮﻣﺒﻴﻠﻬﺎي ﻣﺪل روز اروﭘﺎ در اﻳـﺮوان ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻛﺸﻮري اروﭘﺎﻳﻲ اﺳﺖ.

در ﮔﻮﺷﻪ و ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻣﺠﺴﻤﻪ ﻫﺎي زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎري از آﻧﻬﺎ از ﻫﻤﺎن دوران ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﺎر ﻣﺎﻧﺪه اﻧﺪ.ﻣﻴﺪان ﻫﺮاﭘﺎراك ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺤﻮﻃﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﻚ روﺳﻲ ﺑﺮاي رژه ﻧﻈﺎﻣﻴﺎن را ﺑـﻪ ﻳـﺎد ﻣـﻲ آورد، ﺑـﺎ ﺑﻨﺎﻫـﺎي زرد _ ﻛـﺮم رﻧﮓ ﻣﺤﺼﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ، ﮔﺎﻟﺮي ﻣﻠﻲ ﻫﻨﺮ، در ﻏﺮب وزارت ﻛـﺸﻮر و ﻫﺘـﻞ ﻣﺎرﻳﻮت، در ﺷﺮق ﻣﻴﺪان وزارت اﻗﺘﺼﺎد ﻗﺮار دارد. ﻫﺮ ﺷﺐ از 9 ﺗﺎ 10/30 ﺷﺐ در اﺳﺘﺨﺮي ﻛـﻪ در ﺿـﻠﻊ ﺷـﻤﺎﻟﻲ ﻣﻴـﺪان ﻗـﺮار دارد ﻣﺮاﺳـﻢ اﺟـﺮاي رقص نور و آب با موزیک کلاسیک اجرا می شود.

5

 

ﺻﺒﺢ روز دوم ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﮔﺮدش داﺧﻞ ﺷﻬﺮ اﺧﺘﺼﺎص ﻳﺎﻓﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻨﺰل ﻣﺤﻞ ﺳﻜﻮﻧﺖ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰي ﺑﺎزدﻳـﺪ از ﻣﻜﺎﻧﻬﺎي دﻳﺪﻧﻲ ﺷﻬﺮ را از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺮو Barekamutiun ﺷﺮوع ﻛﺮدﻳﻢ. ﻣﺘﺮو اﻳﺮوان درﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﺧﻂ ﺑـﺎ 10 اﻳﺴﺘﮕﺎه و ﻃﻮل ﺣﺪود 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. اﻳﻦ ﺧﻂ ﻣﺘﺮو در ﺳﺎل 1981 ﺑﺎ ﭼﻬﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻓﺘﺘﺎح ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻮن ﺳﺎﻳﺮ ﺧﻄﻮط ﻣﺘﺮو روﺳﻴﻪ داراي رﻳﻠﻬﺎي ﻋﺮﻳﺾ اﺳﺖ و ﻣﺸﺨﺼﺎ در ﻋﻤﻖ زﻳﺎدي ﺣﻔﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺘﺮو ﭘـﺲ از ورود ﺑـﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﺑﺎﺟﻪ اي ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﻓﺮوش ژﺗﻮن اﺳﺖ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﺮو ﺑﺴﻴﺎر ارزان اﺳﺖ(50 درام). ﭘـﺲ از ﮔـﺬر از ورودﻳﻪ، ﭘﻠﻪ ﺑﺮﻗﻲ ﻃﻮﻳﻠﻲ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﻋﻤﻖ 30 ﻣﺘﺮي ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ. ﺗﺰﺋﻴﻨﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ در اﻳـﻦ اﻳـﺴﺘﮕﺎه وﺟـﻮد ﻧـﺪارد. در اﻳـﻦ ﺳﺎﻋﺖ از روز ( ﺣﺪود10 ﺻﺒﺢ) اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻠﻮت اﺳﺖ. ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻣﺘﺮو از 6/30 ﺗﺎ 23 اﺳﺖ. در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﺑﻌـﺪي ﻛـﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎرﺷﺎل ﺑﺎﻗﺮاﻣﻴﺎن اﺳﺖ ﭘﻴﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ.

12

13

ﻣﺎرﺷﺎل ﻫﻮاﻧﺲ ﺑﺎﻗﺮاﻣﻴﺎن ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ارﻣﻨﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ در اﺗﺤﺎد ﺟﻤﺎﻫﻴﺮ ﺷﻮروي در زﻣﺎن ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻲ ﺗﺮﻳﻦ درﺟـﻪ ﻧﻈﺎﻣﻲ رﺳﻴﺪ. ﻣﺠﺴﻤﻪ او ﻛﻪ ﺳﻮار ﺑـﺮ اﺳـﺐ اﺳـﺖ درﺳـﺖ روﺑـﺮوي اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘـﺮو ﻗـﺮار دارد. ﺑـﺎ ﻋﺒـﻮر از ﻛﻨـﺎر داﻧـﺸﮕﺎه آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ ﻫﺎ ي ارﻣﻨﺴﺘﺎن ، ﺳﻔﺎرت ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ و آﻛﺎدﻣﻲ ﻣﻠﻲ ﻋﻠﻮم ﺑﻪ ﻣﺠﻠﺲ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻣﻲ رﺳﻴﻢ ﻛﻪ در ﺑﺎغ ﺑﺰرﮔﻲ ﻗﺮار دارد. ﻫﺰارﭘﻠﻪ ﻳﺎ Cascade ﺑﻨﺎي دﻳﮕﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﻼ ﺳﺎﺧﺖ آن ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺮﺳﻴﺪه اﺳﺖ و از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﻠﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﻬـﺎﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ 1000 ﭘﻠﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮ روي ﺗﭙﻪ اي اﺣﺪاث ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻي ﺗﭙﻪ اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ اﻳﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎ ﻛـﻪ در دو ردﻳﻒ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﺎ ﺑﺎﻏﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﮔﻞ در ﻣﻴﺎن ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ. در دوﺳﻮي اﻳﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎ، ﺳﺎزه اي ﻣﺴﻘﻒ ﻗﺮار دارد ﻛـﻪ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﭘﻠﻪ ﻫﺎ ﺗﺎ ﺑﺎﻻي ﺗﭙﻪ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﺳﻬﻮﻟﺖ آﻣﺪ و ﺷﺪ ﺑﻪ ﭘﻠﻪ ﺑﺮﻗﻲ ﻣﺠﻬﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻛـﻪ در ﺣﺎل ﺳﺎﺧﺖ اﺳﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻣﻔﻲ ﺗﺌﺎﺗﺮ اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺖ. درﺳﺖ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺗﭙﻪ اي ﻛﻪ اﻳـﻦ ﺑﻨـﺎ ﭘﺎﻳـﺎن ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ، ﻳﺎدﻣـﺎﻧﻲ ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻃﻮل ﺑﻴﺶ از 50 ﻣﺘﺮ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻣﺠﺴﻤﻪ اي از ﺑﺮﻧﺰ ﻛﻪ ﻧﻤﺎدي از ﻳﻚ ﺳﺮﺑﺎز اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﺳﭙﺎﻧﻴﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو ﺑﻮﺗﺮو ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

14

15

اﺛﺮ دﻳﮕﺮي از اﻳﻦ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ در ﻛﻨﺎر ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﭘﻠﻪ ﻫﺎي اﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻗﺮار داده ﺷﺪه ﻛﻪ ﻧﻤﺎدي از ﻳﻚ ﮔﺮﺑﻪ ﭼﺎق اﺳـﺖ. ﻗـﺮار اﺳـﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺗﻜﻤﻴﻞ، اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮزه، آﻣﻔﻲ ﺗﺌﺎﺗﺮ و ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺷﻮد. از ﻓﺮاز ﻫﺰارﭘﻠـﻪ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان را دﻳﺪ.

16

17

ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺑﻨﺎي ﻣﻌﺮوف ﺳﺎﻟﻦ اﭘﺮا اﻳﺮوان ﻛﻪ در ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم ﻗﺮار دارد ﻣﻲ رﺳـﻴﻢ. در اﻳـﺮوان ﺗﻌﺪاد ﻧﺴﺒﺘﺎ زﻳﺎدي ﻣﻮزه ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻣﺎ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﺑﺎزدﻳﺪ ﻫﻴﭽﻜﺪام ﻧﺸﺪﻳﻢ.

Hrazdan رودي اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻗﺴﻤﺖ ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ ﮔﺬرد. در ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ رﺳﺘﻮراﻧﻬﺎي ﺑـﺴﻴﺎري ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ. ﻏﺬا و ﻣﻴﻮه در ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻗﻴﻤﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ دارد.

12

ﺑﺮ روي ﺗﭙﻪ اي ﻛﻪ در ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻗﺮار دارد ﻳﺎدﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮاي ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎن اراﻣﻨﻪ در ﺳﺎل 1915 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ. اﻳـﻦ ﺑﻨﺎ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻫﺮم 44 ﻣﺘﺮي و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﻚ ﺑﻨﺎي داﻳﺮه اي ﺷﻜﻞ ﻛﻪ ﺑﺎ 12 ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ اﻓﺮاﺷـﺘﻪ و ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، اﻳﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ در ﻣﺮﻛﺰ اﻳﻦ داﻳﺮه ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺮاي ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻦ آﺗﺶ وﺟﻮد دارد. اﻳﻦ 12 ﺳﻨﮓ ﻳـﺎدآور 12 اﺳﺘﺎﻧﻲ از ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ از ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺟﺪا ﺷﺪ. اﻳﻦ ﺑﻨﺎ در ﺳﺎل 1966 ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪ.

در ﻣﺠﺎورت اﻳﻦ ﺑﻨﺎي ﻳﺎدﺑﻮد ﻛﻪ ﭼﺸﻢ اﻧﺪاز زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دارد، ﻣﻮزه اي ﻧﻴـﺰ اﺣـﺪاث ﺷـﺪه اﺳـﺖ. در ﭘـﺎرك ﻛﻨـﺎر اﻳـﻦ ﻳﺎدﻣﺎن درﺧﺘﺎن ﺟﻮاﻧﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در ﭘﺎي ﻫﺮﻛﺪام ﻧﺎم ﻓﺮدي ﻛﻪ آن را ﻛﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻋﻤﻮﻣـﺎ از ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺑﺎزدﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﻞ آﻣﺪه اﻧـﺪ. آرارات ﻛﻮﭼـﻚ و ﺑـﺰرگ از ﻓـﺮاز اﻳـﻦ ﺗﭙـﻪ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ دارد. اﻳﻦ ﻫﺮم 44 ﻣﺘﺮي ﺧﻮد از دو ﻫﺮم ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ دو ﻛﻮه ﻧﻮك ﺗﻴﺰ ﭼﺴﺒﻴﺪه ﺑﻪ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﻤﺎدي از ﻛﻮﻫﻬﺎي آرارات ﻫﺴﺘﻨﺪ.
18

19

در اﻳﺮوان وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺎﻛﺴﻲ (ﻛﺮاﻳﻪ درﺑـﺴﺘﻲ ﺑـﺮاي ﻣـﺴﻴﺮﻫﺎي ﻣﻌﻤـﻮﻟﻲ داﺧـﻞ ﺷـﻬﺮ ﺣـﺪود 1000 درام اﺳﺖ)، وﺳﻴﻠﻪ اي اﺳﺖ، ﺷﺒﻴﻪ ﻣﻴﻨﻲ ﺑﻮس((Marshotni و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﻛﺮاﻳﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺳـﺎﻋﺖ 11 ﺷـﺐ 100 و ﭘﺲ از آن ﻧﻔﺮي 200 درام اﺳﺖ. اﺗﻮﺑﻮس ﺑﺮﻗﻲ و ﻣﺘﺮو ﻫﻢ در ﺷﻬﺮ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. اﻣﺎ آﻧﭽﻪ در ﺷـﻬﺮ و ﺣﺘـﻲ ﻛـﺸﻮر ﻧﺎﻳﺎب اﺳﺖ، ﭼﻴﺰي ﻧﻴﺴﺖ ﺟﺰ ﻣﻮﺗﻮر ﺳﻴﻜﻠﺖ! ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻤﺎن ﭼﻴﺰي ﻛﻪ در ﻣﻤﻠﻜﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ وﻓﻮر دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ اي ﻛـﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻲ اﺳﺖ در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎﻧﻬﺎي اﻳﺮان دارم ( ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﻐﻠﻢ) ﺑﻪ ﺟﺮات ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻢ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺑﻴﺶ از %70 اﻓﺮادي ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﻜـﺴﺘﮕﻲ اﻧﺪام ﻳﺎ ﺿﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﻣﻮﺗﻮر ﺳﻴﻜﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ دﺧﻴﻞ ﺑﻮده اﺳﺖ. آراﻣﺶ ﺷﻬﺮ اﻳﺮوان ﻣـﺪﻳﻮن ﻓﻘﺪان اﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺧﻄﺮﻧﺎك اﺳﺖ.

در اﻳﺮوان ﺗﺎ ﭘﺎﺳﻲ از ﺷﺐ زﻧﺪﮔﻲ ﺟﺮﻳﺎن دارد. ﻣﺮدم اﻳﻦ ﺷﻬﺮ اﻓﺮادي ﺧﻮش ﮔﺬران ﻫﺴﺘﻨﺪ، در ﻫﻴﭻ ﻛﺸﻮري ﻧﺪﻳﺪم ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺳﻴﮕﺎري داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻪ، ﻛﺎﻓﻪ ﻫﺎ و ﻣﻐﺎزه ﻫﺎ ﺗﺎ دﻳﺮوﻗﺖ ﺑﺎز ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺗﻮرﻳـﺴﺘﻬﺎ در ﺷـﻬﺮ ﭘﺮﺳـﻪ ﻣـﻲ زﻧﻨـﺪ. اﻣﻨﻴـﺖ در اﻳﺮوان ﺣﺮف اول را ﻣﻲ زﻧﺪ. وﺳﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ وﻓﻮر در ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻬﺮ وﺟﻮد دارﻧﺪ و ﺑـﻪ آﻣـﺪ و ﺷـﺪ ﻣـﺮدم ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﻫﺮﮔﺰ اﺷﺨﺎﺻﻲ را ﻧﺪﻳﺪم ﻛﻪ ﻣﺰاﺣﻤﺘﻲ ﺑﺮاي دﻳﮕﺮان اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪ.

ﻛﻠﻴﺴﺎي ﺟﺎﻣﻊ اﭼﻤﻴﺎدزﻳﻦ(Echmiadzin) در ﺷـﻬﺮي ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ ﻧـﺎم در 20 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮي ﻏـﺮب اﻳـﺮوان ﻗـﺮار دارد. اﻳـﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻛﻠﻴﺴﺎ از ﻣﺪرﺳﻪ ﻋﻠﻮم دﻳﻨﻲ ، ﻣﻮزه، ﻳﺎدﻣﺎن ﺑﺎزدﻳﺪ ﭘﺎپ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﺎدﻣﺎن ﻧﺴﻞ ﻛـﺸﻲ اراﻣﻨـﻪ ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻛﻠﻴﺴﺎي ﺟﻬﺎن اﺳﺖ. اﭼﻤﻴﺎدزﻳﻦ از ﺳﺎل 180 ﺗﺎ 340 ﻣﻴﻼدي ﻣﺮﻛﺰ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ و در اﻳـﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺪﻳﺲ ﮔﺮﮔﻮري، ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اوﻟﻴﻦ ﻛﺸﻮر داراي ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﻣﺴﻴﺤﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪ. ﻣﺪرﺳﻪ ﻋﻠـﻮم دﻳﻨﻲ ﻛﻪ در ﺳﺎل 1874 اﻓﺘﺘﺎح ﺷﺪ از ﻣﺮاﻛﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان ﺑﻪ ﻋﻠﻮم دﻳﻨﻲ ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ در ﺟﻬﺎن ﺑﺴﻴﺎر زﺑﺎنزد ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﺪرﺳﻪ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺗﻌﻄﻴـﻞ ﺷـﺪه اﺳـﺖ. در ﺳـﺎل 2002 اﻳـﻦ ﻣﺮﻛـﺰ ﺗﻌﻤﻴﺮ اﺳﺎﺳﻲ ﺷﺪ و ﻣﺠﺪدا از ﺳﺎل ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ 2003-2004 اﻗـﺪام ﺑـﻪ ﺟـﺬب داﻧـﺸﺠﻮ ﻛـﺮد. ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ اﭼﻤﻴـﺎدزﻳﻦ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎص ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻛﻪ دارد، در ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺳـﻪ ﻛﻠﻴـﺴﺎي ﻗـﺪﻳﻤﻲ دﻳﮕـﺮ ﺑـﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎي Gayane, Hripsime, Shogahat وﺟﻮد دارﻧﺪ.

15

در 32 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ اﻳﺮوان ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ Garni ﻗﺮار دارد ﻛﻪ در ﻗـﺮن اول ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه و ﻣﻌﺒـﺪي ﺑـﻪ ﺳـﺒﻚ ﻫﻠﻨﻴﻚ اﺳﺖ و ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﺒﺪ ﭘﺎرﺗﻨﻮن آﺗﻦ دارد. ورودﻳﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ 1000 درام اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺮﻣﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻘﺎﻳﺎي ﻳﻚ ﺣﻤﺎم ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﻚ روﻣﻲ را ﻫﻢ دﻳﺪ. دره اي ﻋﻤﻴﻖ و ﺳﺮﺳﺒﺰ در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ﻗﺮار دارد. ﺑﺎ اﻣﺘﺪاد دادن اﻳﻦ دره ﺳﺮﺳﺒﺰ ﺑﻪ ﺻﻮﻣﻌﻪ Geghard ﻣﻴﺮﺳﻴﻢ. اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ در 9 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ ﻗـﺮار دارد و ﺑﻪ اﺗﻔﺎق ﻣﻌﺒﺪ ﮔﺎرﻧﻲ در ﻟﻴﺴﺖ ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻳﻮﻧﺴﻜﻮ، ﺛﺒﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ Geghard داراي ﻋﺒﺎدﺗﮕـﺎﻫﻲ در داﺧﻞ ﻏﺎري اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎور آن ﻧﻴﺰ ﺑﻨﺎي ﻛﻠﻴﺴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و اﻛﻨـﻮن ﺑـﺮاي ورود ﺑـﻪ داﺧـﻞ ﻏـﺎر ﺑﺎﻳـﺪ از در ﻛﻠﻴﺴﺎ داﺧﻞ ﺷﺪ. داﺧﻞ ﻏﺎر ﺣﺠﺎري ﻫﺎﻳﻲ ﻫﻢ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮔﻔﺘـﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد اﻳـﻦ ﺻـﻮﻣﻌﻪ از ﻗـﺮن ﭼﻬـﺎرم ﻣـﻴﻼدي وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﻛﻠﻴﺴﺎي اﻟﺤﺎﻗﻲ در ﺳﺎل 1215 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ.

20

21

ﻣﺎ ﺑﺎ ﺧﻮش ﺷﺎﻧﺴﻲ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮاﺳﻢ ﻏﺴﻞ ﺗﻌﻤﻴﺪ دو ﻛﻮدك ﺑﻮدﻳﻢ. ﺑﻴﺶ از 20 ﻧﻔﺮ از اﻗـﻮام اﻳـﻦ دو ﻛـﻮدك در اﻳـﻦ ﻣﺮاﺳـﻢ ﺷﺮﻛﺖ داﺷﺘﻨﺪ. اﺳﻘﻒ ﻛﻠﻴﺴﺎ ﭘﺲ از ﭘﻮﺷﻴﺪن ﻟﺒﺎس ﻣﺨﺼﻮص اﻳﻦ ﻣﺮاﺳﻢ را اﺟـﺮا ﻛـﺮد. در ﺧـﺎرج از ﺻـﻮﻣﻌﻪ و در ﻛﻨـﺎر ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ ﺑﺴﺎط زﻧﺎن دﺳﺖ ﻓﺮوش ﻛـﻪ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﻟﻮاﺷـﻚ و ﺧـﺸﻜﺒﺎر و ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲ ﻣﺤﻠـﻲ ﻣـﻲ ﻓﺮوﺧﺘﻨـﺪ، ﭘﻬـﻦ ﺑـﻮد. در ﻣـﺴﻴﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻧﻬﺎر را در رﺳﺘﻮراﻧﻲ ﺻﺮف ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﻏﺬاي ﺟﺎﻟﺒﻲ داﺷﺖ “آﺑﮕﻮﺷﺖ ﻣﺎﻫﻲ”!!! ﺗﻌـﺪاد زﻳـﺎدي ﻣـﺎﻫﻲ را در ﺗﺎﺑـﻪ ﭼﺪﻧﻲ ﻗﺮار داده ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﺳﺒﻚ ﻛﺒﺎب ﺗﺎﺑﻪ اي ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎ ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﻲ، ﺳﻴﺐ زﻣﻴﻨﻲ، ﻓﻠﻔـﻞ ﺳـﺒﺰ، ﭘﻴـﺎز و ﺳـﺒﺰﻳﺠﺎت، ﭘﺨﺘـﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﻣﺎﻫﻲ اﻳﻦ ﻏﺬا، ﻣﺎﻫﻲ ﺧﺎﺻﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻗﺰل آﻻي ﺧﺎل ﻗﺮﻣﺰ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ، وﻳـﮋه درﻳﺎﭼـﻪ ﺳـﻮان و اﻧـﺪازه اش ﺣﺪود 10 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ. ﻇﺎﻫﺮا ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺧﻮردﻧﺶ ﻫﻢ، ﻫﻤﻴﻨﻄﻮر اﺳﺖ. ﻣﺎ در اﺑﺘﺪا ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﻛﺮدﻳﻢ ﻛﻪ ﺳـﻔﺎرش ﻣـﺎ ﺑـﺮاي ﻣﺎﻫﻲ ﭼﻴﺰي ﻣﺜﻞ ﺧﻮراك ﻣﺎﻫﻲ ﺳﺮخ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ﺻﺎﺣﺐ رﺳﺘﻮران ﭘﺲ از آوردن ﺗﺎﺑـﻪ ﭼـﺪﻧﻲ وﻗﺘـﻲ ﺑـﺎ ﻗﻴﺎﻓـﻪ ﻣﺒﻬـﻮت ﻣـﺎ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪ. ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻓﻬﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺎن را در آب اﻳﻦ ﻏﺬا ﺗﻠﻴﺖ ﻛﻨﻴﻢ. اﻋﺘﺮاف ﻣﻲ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﭘﺲ از اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدن ﻟﻴﻤﻮ ﺗﺮش ﻏﺬاي ﺑﺴﻴﺎر ﻟﺬﻳﺬي از آب درآﻣﺪ. ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﭘﺨﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺷﺪ ﭘﻮﺳﺖ و اﺳﺘﺨﻮان آﻧﻬﺎ را ﺟﺪا ﻛﺮد و ﺧﻮرد.

22

23

ارﻣﻨﺴﺘﺎن از ﻧﻈﺮ ﻏﺬا ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻨﻮع اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﮔﻮﺷﺖ و ﻟﺒﻨﻴﺎت ﻓﺮاوان، ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻛﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ دارد. درﻋﻴﻦ ﺣـﺎل ﻗﻴﻤﺖ آن ﻧﻴﺰ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ. ﻣﺜﻼ ﻗﻴﻤﺖ ﻳﻚ ﭘﺮس ﺷﻴﺸﻠﻴﻚ درﺳﺖ و ﺣﺴﺎﺑﻲ ﺣﺪود 10000 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻴـﺰي ﻣـﺸﺎﺑﻪ آن در اﻳﺮان اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻣﻴﻮه ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺴﻴﺎر ارزاﻧﺘﺮ و ﻣﺘﻨﻮع ﺗﺮ اﺳﺖ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﻫﻢ دارد.

درﻳﺎﭼﻪ ﺳﻮان Sevan ﺷﺎﻳﺪ ﻣﻌﺮوﻓﺘﺮﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ در ارﻣﻨـﺴﺘﺎن ﺑﺎﺷـﺪ. اﻳـﻦ درﻳﺎﭼـﻪ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑـﺎ آب ﺷـﻴﺮﻳﻦ، در ارﺗﻔﺎع1900 ﻣﺘﺮي از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺣﺪود 80 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻃﻮل و 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻋﺮض دارد. ﻣـﺎ در ﺳـﻮﻣﻴﻦ روز ﺳﻔﺮﻣﺎن اﺗﻮﻣﺒﻴﻠﻲ اﺟﺎره ﻛﺮدﻳﻢ و از ﻃﺮﻳﻖ اﺗﻮﺑﺎن اﻳـﺮوان-ﺳـﻮان ﺧﻮدﻣـﺎن را ﺑـﻪ درﻳﺎﭼـﻪ رﺳـﺎﻧﺪﻳﻢ. ﭘﻼژﻫـﺎﻳﻲ ﺑـﺴﻴﺎري در ﺳﺎﺣﻞ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﺮاي آﺑﺘﻨﻲ وارد ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﭘﻼژﻫﺎ ﺷﺪﻳﻢ. ﺻﺎﺣﺐ ﭘـﻼژ ﺑﺎﺑـﺖ ﭘﺎرﻛﻴﻨـﮓ از ﻣـﺎ 1000 درام ﻃﻠﺐ ﻛﺮد. ﺑﺎ ﺧﻨﻚ ﺷﺪن ﻫﻮا از ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﺎﻓﺮان اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد وﻟـﻲ در اﻳـﺎم ﮔـﺮم ﺳـﺎل ﺧـﺼﻮﺻﺎ اﻫـﺎﻟﻲ اﻳﺮوان ﺑﺮاي ﺗﻔﺮﻳﺢ، ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻔﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﺻﻮﻣﻌﻪ ﺳﻮان ﺑﺮ ﻓﺮاز ﺗﭙﻪ اي ﻣﺸﺮف ﺑﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻗـﺮار دارد و ﭘـﺬﻳﺮاي ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺴﻴﺎري اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﮔﺮدش ﺑﻪ اﻳﻦ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﻔﺮ ﻛﺮده اﻧﺪ. ﻛﺮاﻳﻪ ﺗﺎﻛﺴﻲ از اﻳﺮوان ﺗـﺎ ﺳـﻮان 7000 درام اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ 68 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮي را ﺣﺪود 45 دﻗﻴﻘﻪ اي ﻃﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ.

20

از ﺳﻮان ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮ دﻳﻠﻴﺠﺎن Dilijan راﻧﺪﻳﻢ. ﺟﺎده اي ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ از ﻣﻴﺎن ﻣﺮاﺗﻊ و ﺟﻨﮕﻠﻬﺎي ﺑﺮگ ﭘﻬﻦ. ﻧﻢ ﻧﻢ ﺑـﺎران ﻣـﺎ را ﺑﻪ ﻳﺎد ﻛﻼردﺷﺖ اﻧﺪاﺧﺖ. ﭘﺲ از 41 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ-ﺗﻮرﻳـﺴﺘﻲ دﻳﻠﻴﺠـﺎن ﻛـﻪ در ﻣﻴـﺎن ﺟﻨﮕـﻞ ﻗـﺮار دارد، رﺳﻴﺪﻳﻢ. در راﻫﻨﻤﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ “ﺳﻮﺋﻴﺲ ﻛﻮﭼﻚ” اﻃﻼق ﺷﺪه اﺳـﺖ. ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ آﻳـﺪ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.

21

ﻛﻤﻲ در ﺷﻬﺮ ﮔﺸﺘﻴﻢ و ﺳﭙﺲ وارد ﺟﺎده اﺟﻮان Ijevan ﺷﺪﻳﻢ. در ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ 17، وارد ﺟـﺎده اي ﻓﺮﻋـﻲ در ﺳـﻤﺖ ﻏﺮﺑـﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ . اﻳﻦ ﺟﺎده ﻛﻪ از ﻻﺑﻪ ﻻي ﺟﻨﮕﻠﻲ اﻧﺒﻮه ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ در اﻧﺘﻬﺎ (ﺣـﺪود 6 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ) ﺑـﻪ ﺻـﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎﻗﺎرﺗـﺴﻴﻦ Haghartsin ﻣﻲ رﺳﺪ. اﻟﺒﺘﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ 500 ﻣﺘﺮ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ در ﺣﺎل ﺑﺎزﺳﺎزي اﺳﺖ و ﺗﻮﻓﻴﻘﻲ اﺟﺒﺎري اﺳﺖ ﻛﻪ از ﭘﻴﺎده روي در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ زﻳﺒﺎ ﻫﻢ ﻟﺬت واﻓﺮ ﺑﺒﺮﻳﻢ. ﺻﻮﻣﻌﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻪ ﻋﺒﺎدﺗﮕﺎه اﺳﺖ و ﺗﺤﺖ ﻣﺮﻣﺖ ﻗﺮار دارد. ﺑﻪ ﺟﺎده اﺻـﻠﻲ ﺑـﺎز ﻣﻴﮕﺮدﻳﻢ ﭘﺲ از 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﻤﺖ راﺳﺖ، ﺟﺎده اي وﺟﻮد دارد ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺗـﺎﺑﻠﻮ Gosh ﻣـﺸﺨﺺ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﻣـﺎ را ﺑـﻪ ﺻﻮﻣﻌﻪ ﮔﻮﺷﺎواﻧﻚ Goshavank ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ(7 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ). اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ در داﺧﻞ روﺳـﺘﺎ و ﺑـﺮ روي ﺗﭙـﻪ ﻛـﻮﭼﻜﻲ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺑﺰرﮔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺜﻞ ﺻـﻮﻣﻌﻪ Haghartsin در ﻗـﺮن 12 ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ. اﻳـﻦ ﺻـﻮﻣﻌﻪ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ اي ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺑﻴﺶ از 15000 ﺟﻠﺪ ﻛﺘﺎب داﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ارﺗﺶ ﺗﻴﻤﻮر ﻟﻨﮓ ﺑﻪ آﺗـﺶ ﻛـﺸﻴﺪه ﺷـﺪه اﺳـﺖ. ﻣـﺎ در ﻗﻬﻮه ﺧﺎﻧﻪ روﺳﺘﺎ ﭼﺎي ﺻﺮف ﻛﺮدﻳﻢ، ﺗﻌﺪادي از ﭘﻴﺮﻣﺮدان روﺳﺘﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺎزي دوﻣﻴﻨﻮ ﺑﻮدﻧﺪ. در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﭼﻨـﺪ ﺳـﺎﻋﺖ وﻗﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﺪ از درﻳﺎﭼﻪ و ﻏﺎري ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﺮار دارد ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﻴﺪ.

4

5

ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻮا ﺗﺎرﻳﻚ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻳﺠﻮان Ijevan رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﺷﻬﺮ دو ﺧﻴﺎﺑﺎن ﻣﻮازي در دوﺳـﻮي رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺗﻌـﺪادي ﺧﻴﺎﺑﺎن ﻋﻤﻮد ﺑﻪ اﻳﻦ دارد. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﻮدن ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎي داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﻴﺐ ﺗﻨﺪ دارﻧﺪ. ﺑـﺮاي ﻳـﺎﻓﺘﻦ ﻣﺤـﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي اﺳﺘﺮاﺣﺖ، ﻫﺮ ﭼﻪ ﺷﻬﺮ را ﮔﺸﺘﻴﻢ ﭼﻴﺰي ﻧﻴﺎﻓﺘﻴﻢ. از ﻳﻚ رﺳﺘﻮران ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺰرگ ﻣـﻲ آﻣـﺪ درﺑـﺎره اﻗﺎﻣﺘﮕـﺎه ﺳﻮال ﻛﺮدﻳﻢ. ﻣﺸﻜﻞ ﻧﺪاﻧﺴﺘﻦ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻛﻪ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺤﺴﻮس اﺳـﺖ ﺳـﺒﺐ ﺷـﺪ ﺗـﺎ زﺑـﺎن اﺷـﺎره ﻣـﺎ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻫﻤﻴﻦ زﺑﺎن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻴﻢ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ رﺳﺘﻮران ﺑﻔﻬﻤﺎﻧﻴﻢ ، دﻧﺒﺎل ﭼﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﻢ! او ﻧﻴـﺰ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺗﻠﻔﻦ زد و ﺑﺎ ﻫﻤﺎن زﺑﺎن ﺑﻪ ﻣﺎ ﻓﻬﻤﺎﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻣﻨﺘﻈـﺮ ﺑﻤـﺎﻧﻴﻢ. دﻗـﺎﻳﻘﻲ ﺑﻌـﺪ ﺳـﺮ و ﻛﻠـﻪ ﻣـﺮدي ﺑـﺎ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ ﭘﻴـﺪا ﺷـﺪ. از ﺻﺤﺒﺘﻬﺎي او ﻓﻘﻂ ﻫﻤﻴﻦ را ﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ رو ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ:”” B&B و ﻣﺎ دﻧﺒﺎل او ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻳﻢ. از ﻛﻮﭼـﻪ و ﭘـﺲ ﻛﻮﭼـﻪ ﻫـﺎ ﮔﺬر ﻛﺮدﻳﻢ و وارد ﺧﺎﻧﻪ اي وﻳﻼﻳﻲ و دو ﻃﺒﻘﻪ ﺷﺪﻳﻢ. ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮم و ﺻﻤﻴﻤﻲ آن ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪﻳﻢ. ﺑﺎز زﺑﺎن اﺷـﺎره ﺑﻪ ﻛﺎر آﻣﺪ و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺮ ﻧﻔﺮ 5000 درام ﺑﺎﺑﺖ ﻳﻚ ﺷﺐ اﻗﺎﻣﺖ ﺑﺎ ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﻛﺮدﻳﻢ. اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﭼﺎي ﺑﻴـﺴﻜﻮﻳﺖ و ﻣﺮﺑﺎي ﺗﻤﺸﻚ ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﺷﺪﻳﻢ. اﺗﺎﻗﻬﺎي ﻣﺎ در ﻃﺒﻘﻪ دوم ﻛﻪ ﻫﺮ اﺗﺎق داراي دو ﺗﺨﺖ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪ. ﻛﻤـﻲ ﺑﻌـﺪ ﺑـﺎ ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻮي ﺑﻮد آﺷﻨﺎ ﺷﺪﻳﻢ. دﺧﺘﺮ ﺧﺎﻧﻮاده دﺳﺖ و ﭘﺎ ﺷﻜﺴﺘﻪ اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻣﻲ داﻧﺴﺖ و ﻓﻬﻤﻴﺪم ﻛـﻪ داﻧـﺸﺠﻮي ﭘﺰﺷﻜﻲ در اﻛﺮاﻳﻦ اﺳﺖ. او ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن روﺳﻲ درس ﻣﻲ ﺧﻮاﻧﺪ و در روﺳـﻴﻪ و ﻛـﺸﻮرﻫﺎي اﺳـﺘﻘﻼل ﻳﺎﻓﺘـﻪ آﻣـﻮزش زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺟﺎي زﻳﺎدي ﻧﺪارد و ﭘﺲ از آﻣﻮزش زﺑﺎن روﺳﻲ، ﻳﺎدﮔﻴﺮي زﺑﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻧﮕﻠﻴـﺴﻲ در اوﻟﻮﻳـﺖ ﻗـﺮار دارد. ﭘﺴﺮ ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﻬﻨﺪس ﺑﺮق ﺑﻮد و از اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮاﻧﻲ از اﻳﺮان داﺷﺘﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺷﮕﻔﺖ زده ﺷﺪه ﺑﻮد. از او درﺑﺎره ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﭘﺮﺳﻴﺪم ﻛﻪ ﮔﻔﺖ از ﺳﺎل 1997 داﻳﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﺳﻢ اﻳﻦ اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه Gyulnara Meliksetyan اﺳﺖ و داراي 6 اﺗﺎق ﺑﺰرگ اﺳﺖ. ﺧﻮدﺷﺎن ﻫﻢ در ﻃﺒﻘﻪ اول زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. اﻣﻜﺎﻧﺎﺗﻲ ﻣﺜﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ، ﭘﺮﻳﻨﺘﺮ، اﺳﻜﻨﺮ، ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن ﻣﺎﻫﻮاره اي و اﻣﻜﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻤﺎم و آﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺮاي ﻣﺴﺎﻓﺮان وﺟﻮد دارد. ﻃﺒـﻖ درﺧﻮاﺳـﺖ ﻣـﺎ ﺳـﺎﻋﺖ 7:30 ﺻـﺒﺢ، ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﻣﻔﺼﻠﻲ آﻣﺎده ﺷﺪه ﺑﻮد. ﺻــﻮﻣﻌﻪ Makaravank در ﻣﻴــﺎن ﺟﻨﮕــﻞ و در 11 ﻛﻴﻠــﻮﻣﺘﺮي از ﺟــﺎده اﺻــﻠﻲ ﻗــﺮار دارد. ﻗﺒــﻞ از رﺳــﻴﺪن ﺑــﻪ ﺷــﻬﺮ Noyemberyan از ﺟﺎده ﻣﺮزي ﻛﻪ ﺑﻴﻦ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن و ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻗﺮار دارد ﻣﻲ ﮔﺬرﻳﻢ.

6

7

ﺑﺎ اداﻣﻪ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻪ دو راﻫﻲ ﻣﻴﺮﺳﻴﻢ ، ﺟﺎده ﺷﻤﺎﻟﻲ ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺮز ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن ﻣﻲ رﺳﺪ. ﻣﺎ وارد ﺟﺎده ﺟﻨـﻮﺑﻲ ﻣـﻲ ﺷﻮﻳﻢ. ﺟﺎده ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ , Debed و در دره اي ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻛﻤﻲ ﺑﻌـﺪ در ﻛﻨﺎر ﻗﻬﻮه ﺧﺎﻧﻪ اي ﻣﻲ اﻳﺴﺘﻴﻢ. ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻛﻠﺒﻪ اي ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ. درﺧﻮاﺳﺖ ﭼﺎي ﻣـﻲ ﻛﻨـﻴﻢ. ﻣـﺮد ﻗﻬـﻮه ﭼـﻲ ﺑـﻪ ﺗـﺼﻮر اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺎ آذري زﺑﺎن ﻫﺴﺘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﺎ ﺗﺮﻛﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. دﺧﺘﺮش دﭼﺎر دﻧﺪان درد ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻛﻤﻲ ﻣﺴﻜﻦ دادﻳـﻢ و اداﻣﻪ ﻣﺴﻴﺮ. در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق- آﺑﻲ را دﻳﺪﻳﻢ و ﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﺮا ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﻳﻜﻲ از ﺻﺎدرﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮق ﺑﻪ ﻛـﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺠﺎور اﺳﺖ. دره Debed ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﻧﻴﻮن Debed ﻧﻴﺰ ﺷﻬﺮت دارد، دره ﻋﻤﻴﻘـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در دوﺳـﻮي آن روﺳـﺘﺎﻫﺎ و ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺑﺰرگ ﻗﺮار دارﻧﺪ. ﺟﺎده ﺗﺮاﻧﺰﻳﺘﻲ ارﻣﻨﺴﺘﺎن-ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن از ﻋﻤﻖ اﻳﻦ دره و از ﻛﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ Debed ﻣﻲ ﮔـﺬرد و ﺟﺎده اي ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺷﻠﻮغ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﺳﺒﺐ وﺟﻮد ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮق، ﻋﺮض دره ﻣﻤﻠﻮ از ﻛﺎﺑـﻞ ﻫـﺎ، ﺳـﻴﻢ ﻫـﺎ و دﻛﻠﻬـﺎي ﺑـﺮق اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻬﺮه اﻳﻦ دره ﺳﺮﺳﺒﺰ را ﻧﺎزﻳﺒﺎ ﻛﺮده اﺳﺖ.

26

در ﻃﻮل اﻳﻦ دره ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دﻳﮕﺮي از ﻣﻴﺮاث ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎي Haghpat و Sanahin ﻗـﺮار دارﻧـﺪ. اﻳـﻦ دو ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﺪود 7 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ و ﺑﺮ ﺑﺎﻻي دره ﻗﺮار دارﻧﺪ، در ﺳﺎﻟﻬﺎي 976 و 928 ﻣـﻴﻼدي ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﻧﺪ و ﺗﺎ ﻗﺮن 12 ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻓﺰوده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮاي ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺻﻮﻣﻌﻪ Haghpat ﻗﺒﻞ از رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺷﻬﺮ Alaverdi از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺎده اي ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻠﻮﻳﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﻛﻠﻴﺴﺎ را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻴﺪﻫﺪ، ﻣﺴﻴﺮي ﭘـﺮﭘﻴﭻ را ﺑـﻪ ﺑـﺎﻻي دره ﺻـﻌﻮد ﻣـﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺟﺎده آﺳﻔﺎﻟﺘﻪ را ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎ اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ ﺗﺎ ﺑﻪ ورودي ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻣﻲ رﺳﻴﻢ. ﺻﻮﻣﻌﻪ از ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن ﻛﻠﻴﺴﺎ، ﺑﺮج ﻧﺎﻗﻮس، ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ و… ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺷـﺎﻧﺲ ﻫﻤﺮاﻫﻤـﺎن ﺑـﻮد وﻗﺘـﻲ ﺑـﻪ ﻣﺮاﺳـﻢ ﺧﻮاﻧـﺪن دﻋـﺎي روز ﻳﻜـﺸﻨﺒﻪ در ﻛﻠﻴـﺴﺎ رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﻫﻤﻨﻮاﻳﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺎ اﺳﻘﻒ ﻛﻠﻴﺴﺎ در ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﺮودﻫﺎي ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮد.

8

9

ﺑﺮاي ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺻﻮﻣﻌﻪ Sanahin ﻣﺠﺪدا ﺑﻪ ﺟﺎده اﺻﻠﻲ ﺑﺮﮔﺸﺘﻴﻢ و ﭘﺲ از ﻋﺒﻮر از ﺷﻬﺮ ﺻـﻨﻌﺘﻲ اﻻوردي ﻛـﻪ ﺷـﺎﺧﺺ آن ﻣﻌﺪن و ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﺤﺼﺎل ﻣﺲ و ﻧﻘﺮه اﺳﺖ، وارد ﺟﺎده اﺧﺘﺼﺎﺻﻲ Sanahin ﺷﺪﻳﻢ. ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺴﻴﺮ درﺳﺖ ﺻﻮﻣﻌﻪ از داﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻛﻤﻲ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ. اﻳﻦ ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻛﻪ درﻣﻴﺎن درﺧﺘﺎن ﺗﻨﻮﻣﻨﺪ ﻗﺮاردارد از ﺻﻮﻣﻌﻪ ﻫﺎي ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﺪ و ﭼﻮن ﺑﺮادر ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺧﻮد(Haghpat) از ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.
10

11

در ﺷﻬﺮ ﺳﺎﻧﺎﻫﻴﻦ ﻣﻮزه ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن ﻗﺮار دارد. ﺑﺮادران ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن در زﻣﺎن ﺟﻨـﮓ ﺟﻬـﺎﻧﻲ دوم اوﻟـﻴﻦ ﻫﻮاﭘﻴﻤـﺎ از ﺳـﺮي ﻣﻴـﮓ را ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ. در ورودي اﻳﻦ ﻣﻮزه ﻳﻚ ﻓﺮوﻧﺪ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎي ﺟﻨﮕﻨﺪه ﻣﻴﮓ 21 ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. راﻫﻨﻤـﺎي ﻣـﻮزه ﺧـﺎﻧﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮش ﺑﺮﺧﻮردي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻧﻤﻲ داﻧﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻛﻤﻲ ﺑﺎ زﺑﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻪ آﺷﻨﺎﺳﺖ و ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗـﻼش ﺧـﻮد را ﺑﺮاي ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻮزه ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺮد. ﻋﻜﺴﻬﺎي ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻟﺒﻲ از ﺑﺮادران ﻣﻴﻜﻮﻳﺎن ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒـﻪ ﺟﻬـﺎن را ﻣﻼﻗـﺎت ﻣـﻲ ﻛﻨﻨﺪ در اﻳﻨﺠﺎ وﺟﻮد دارد. ﺣﺘﻲ ﻟﺒﺎس ﺧﻠﺒﺎﻧﻲ اﻳﻦ اﻓﺴﺮان ﺷﻮروي ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دﻳﻮار ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ.

25

24

ﻣﺴﻴﺮ دره Debet را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮ ﺑﺰرگ Vanadzor اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ. اﻳﻦ ﻣـﺴﻴﺮ 47 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮي ﻣﻨـﺎﻇﺮ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺑـﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎﻳﻲ دارد. از واﻧﺎدزور ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ spitak ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﺑـﻪ دﺷـﺘﻬﺎ و ﻛـﺸﺘﺰارﻫﺎي وﺳـﻴﻊ وارد ﻣـﻲ ﺷـﻮﻳﻢ. ﺷـﻬﺮ اﺳﭙﻴﺘﺎك در ﺳﺎل 1988 ﺑﻪ ﻋﻠﺖ زﻟﺰﻟﻪ اي 7/2 رﻳﺸﺘﺮي وﻳﺮان ﺷﺪ. در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﻮﻟﻨﺎك ﺑـﻴﺶ از 4000 ﻧﻔـﺮ ﺟﺎﻧـﺸﺎن را از دﺳﺖ دادﻧﺪ. ﺑﻪ ﺳﻤﺖ آﭘﺎران Aparan و Ashtarak ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. در ﺳﻤﺖ ﻏﺮﺑـﻲ ﺟـﺎده، ﻛـﻮه Aragats ﺑـﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از 4000 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻛﻮه ارﻣﻨﺴﺘﺎن اﺳﺖ را ﻣﻲ ﺑﻴﻨﻴﻢ. ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن ﺑﻪ آﺷﺘﺎراك ﺗﻌﺪاد ﺑﺎﻏﻬﺎي ﻣﻴـﻮه در ﻛﻨﺎر ﺟﺎده زﻳﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺗﻌﺪادي از ﺑﺎﻏﺪاران ﻣﺤﺼﻮل ﺧﻮد را در ﻛﻨﺎر ﺟﺎده ﻣﻲ ﻓﺮوﺷـﻨﺪ. رود Kasagh از ﻣﻴـﺎن ﺷـﻬﺮ آﺷﺘﺎراك ﻣﻲ ﮔﺬرد و دره اي ﻋﻤﻴﻖ را در ﺷﻬﺮ اﻳﺠﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ. ﻓﺎﺻﻠﻪ آﺷﺘﺎراك ﺗـﺎ اﻳـﺮوان 40 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺟـﺎده اﺗﻮﺑـﺎﻧﻲ اﺳﺖ.

ﺣﺪود ﺳﺎﻋﺖ 6 ﻋﺼﺮ ﺑﻪ اﻳﺮوان رﺳﻴﺪﻳﻢ. ﻃﺒﻖ ﻗﺮار ﺗﺎ ﺳﺎﻋﺖ 7 ﻓﺮﺻﺖ داﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﻛﺮاﻳﻪ اي (Kia Sportage) ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖ اﺟﺎره دﻫﻨﺪه ﺗﺤﻮﻳﻞ دﻫﻴﻢ. ﻣﺴﻴﺮي ﻛﻪ ﻃﻲ دو روز ﻃﻲ ﻛـﺮدﻳﻢ ﺣـﺪود 650 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺷـﺪ و ﻣـﺎ ﺣـﺪود 21000 درام ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﭘﻮل ﺑﻨﺰﻳﻦ دادﻳﻢ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻛﺮاﻳـﻪ 40000 دراﻣـﻲ روزاﻧـﻪ( ﺟﻤﻌـﺎ 80000 درام ﺑـﺮاي 48 ﺳﺎﻋﺖ) ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ اﺟﺎره اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮاي ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ اﻳﺮان ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ را ﻛﺎرن ﻳﺎﻓﺘﻴﻢ. ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺎده ﺧﻄﺮﻧﺎك اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺷـﻨﺎ ﺑـﻮد و از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ ﺑـﺎ ﺗﻤﺎس ﻣﺎ، ﺑﻪ در ﻣﻨﺰل ﻣﻲ آﻣﺪ. ﺑﺮاي ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ 50000 درام ﭘﺮداﺧﺖ ﻛﺮدﻳﻢ.

ﺧﺮوج از ﮔﻤﺮك و ﻣﻤﻬﻮر ﻛﺮدن ﭘﺎﺳﭙﻮرت ﺑﻪ ﻣﻬﺮ ﺧﺮوج در ﺳﻤﺖ ارﻣﻨﺴﺘﺎن ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪ اي ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﻃـﻮل ﻧﻜـﺸﻴﺪ و ﻛﻤـﻲ ﺑﻌﺪ از روي ﭘﻞ ارس ﮔﺬر ﻛﺮدﻳﻢ و ﺑﻪ ﮔﻤﺮك اﻳﺮان رﺳﻴﺪﻳﻢ. اﺑﺘﺪا وارد ﻗﺮﻧﻄﻴﻨﻪ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺷﺪﻳﻢ. از ﻣﺎ درﺑﺎره اﺣﺘﻤﺎل اﺑﺘﻼ ﺑـﻪ آﻧﻔﻠﻮاﻧﺰا ﺧﻮﻛﻲ ﺳﻮاﻻﺗﻲ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ، آﻧﮕﺎه ﭘﺲ از ﭼﻚ ﮔﺬرﻧﺎﻣﻪ و ﻣﻬﺮ ورود از ﮔﻤﺮك ﺧـﺎرج ﺷـﺪﻳﻢ. ﻣـﺎﺑﻘﻲ درام ﻫـﺎي ﺧﻮد را در ﺻﺮاﻓﻲ داﺧﻞ ﮔﻤﺮك ﺑﻪ رﻳﺎل ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮدﻳﻢ. ﺗﺎﻛﺴﻲ ﻫﺎي ﻛﺮاﻳﻪ اي از اﻳﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﺮﻳﺰ و ﺟﻠﻔـﺎ وﺟـﻮد دارد ﻛﻪ ﻧﺮخ درﺑﺴﺘﻲ ﺗﺎ ﺗﺒﺮﻳﺰ 33000 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ و اﻳﻦ رﻗﻢ ﺗﺎ ﺟﻠﻔﺎ 15000 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ.

ﻣﺎ ﻗﺒﻞ از ﺳﺎﻋﺖ 22 ﺑﻪ ﺗﺮﻣﻴﻨﺎل اﺗﻮﺑﻮﺳﻬﺎي ﺗﺒﺮﻳﺰ رﺳﻴﺪﻳﻢ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎ ﺳﺮوﻳﺲ ﻫﺎي ﺳﺎﻋﺖ 22:30 ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﺑﺮﮔﺸﺘﻴﻢ.

اﻓﺸﻴﻦ اﻳﺮان ﭘﻮر

ﻛﺎﻧﻮن ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﺟﻮان اﻳﺮان

iranpour@irangardan.ir

18

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !